ODM là gì? Các bước làm việc với nhà cung cấp ODM

Một trong những mô hình được nhiều nhà kinh doanh lựa chọn để rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường chính là ODM. Vậy ODM là gì? Vì sao mô hình này được nhiều tập đoàn quốc tế lựa chọn và doanh nghiệp Việt Nam cần lưu ý gì khi hợp tác với đối tác ODM?

ODM là gì?

ODM là viết tắt của Original Design Manufacturer (Nhà sản xuất thiết kế gốc), chỉ những doanh nghiệp đảm nhiệm cả khâu thiết kế lẫn sản xuất, sau đó bán sản phẩm hoàn chỉnh cho doanh nghiệp khác để phân phối dưới thương hiệu riêng của họ.

ODM là gì?

Điểm đặc biệt của mô hình ODM là nhà sản xuất nắm giữ toàn bộ thiết kế cũng như quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm. Doanh nghiệp mua hàng chỉ lựa chọn sản phẩm từ danh mục có sẵn và có quyền yêu cầu tùy chỉnh ở một số phạm vi nhỏ như: Logo, bao bì, màu sắc,… nhằm phục vụ cho việc ra mắt sản phẩm dưới tên thương hiệu của mình.

Ví dụ điển hình về ODM có thể kể đến các nhà sản xuất điện tử. Rất nhiều nhiều thương hiệu phụ kiện điện thoại, thiết bị điện hiện nay được sản xuất bởi cùng một nhà máy ODM, nhưng lại được bán ra thị trường dưới tên của các thương hiệu khác nhau.

Xem thêm: OEM là gì? Hàng OEM là gì? Phân biệt mô hình OEM, ODM và OBM

Đặc điểm của doanh nghiệp ODM

Doanh nghiệp ODM thường là các đơn vị có khả năng tự chủ về R&D, làm chủ toàn bộ quá trình sản xuất, chủ động trong việc thiết kế sản phẩm mới, hạn chế tuỳ chỉnh sản phẩm và có thể phục vụ nhiều thường hiệu cùng lúc. Dưới đây là giải thích chi tiết các đặc điểm cốt lõi của một doanh nghiệp ODM chuyên nghiệp.

5 Đặc điểm chính của doanh nghiệp ODM

Tự chủ về R&D

Doanh nghiệp ODM thường sở hữu đội ngũ nghiên cứu phát triển (R&D) mạnh, đủ khả năng thiết kế sản phẩm mới dựa trên xu hướng thị trường hoặc nhu cầu phổ biến.

Bên mua hàng không thể yêu cầu thay đổi cấu trúc thiết kế cốt lõi mà không có sự đồng ý và hỗ trợ từ phía nhà sản xuất. Đây là điều tạo nên sự khác biệt hoàn toàn giữa ODM với các loại hình sản xuất khác như OEM và ODM khi nhà sản xuất chỉ thực hiện sản xuất theo thiết kế có sẵn của khách hàng.

Chịu trách nhiệm toàn bộ quá trình sản xuất

Doanh nghiệp ODM sẽ là bên đảm nhận toàn bộ quá trình sản xuất, từ việc lên ý tưởng, thiết kế, thử nghiệm cho đến sản xuất, đóng gói và giao hàng.

Một số doanh nghiệp còn hỗ trợ đăng ký chứng nhận, tiêu chuẩn kỹ thuật cho thị trường xuất khẩu. Nhờ đó, khách hàng có thể giảm bớt gánh nặng quản lý, từ đó, có thời gian tập trung vào các hoạt động thương mại như: Bán hàng, truyền thông, chăm sóc khách hàng, xây dựng hình ảnh thương hiệu,…

Thiết kế sản phẩm trước khi có khách hàng

Một điểm đặc trưng khác của mô hình sản xuất ODM là nhiều sản phẩm được thiết kế sẵn trước khi có đơn đặt hàng cụ thể. Doanh nghiệp ODM sẽ giới thiệu danh mục sản phẩm mẫu, sau đó thương hiệu đặt hàng có thể lựa chọn và đưa ra một số yêu cầu điều chỉnh phù hợp với nhãn hiệu.

Giới hạn tùy chỉnh

Doanh nghiệp ODM cho phép khách hàng tùy chỉnh sản phẩm ở mức độ nhất định như: In logo thương hiệu, thay đổi màu sắc, điều chỉnh bao bì, lựa chọn vật liệu trong phạm vi có sẵn. Tuy nhiên, việc thay đổi cấu trúc thiết kế, bổ sung tính năng hoàn toàn mới hay cải tạo quy trình sản xuất thường nằm ngoài phạm vi của dịch vụ ODM tiêu chuẩn.

Phục vụ đồng thời nhiều thương hiệu khác nhau

Khác với mô hình OEM thường sản xuất độc quyền cho một khách hàng, doanh nghiệp ODM có thể cung cấp cùng một dòng sản phẩm hoặc sản phẩm tương tự cho nhiều thương hiệu khác nhau.

Điều này giúp phương thức sản xuất ODM tối ưu hóa năng suất sản xuất và phân bổ chi phí R&D hiệu quả. Tuy nhiên, cách làm này lại đặt ra thách thức về tính độc quyền sản phẩm cho bên mua.

Xem thêm: Vendor là gì? Phân loại và vai trò của Vendor trong chuỗi cung ứng hiện đại

Cách thức hoạt động của mô hình ODM trong thực tế

Quy trình ODM tiêu chuẩn thường bao gồm 5 giai đoạn sau:

5 Giai đoạn của mô hình ODM

• Giai đoạn 1 – Lựa chọn sản phẩm: Doanh nghiệp mua hàng xem danh mục các sản phẩm có sẵn của nhà sản xuất thiết kế gốc. Sau đó, bên mua sẽ chọn sản phẩm phù hợp với định hướng thương hiệu và phân khúc thị trường mục tiêu.
• Giai đoạn 2 – Yêu cầu tùy chỉnh: Bên mua đưa ra yêu cầu điều chỉnh về logo, bao bì, thông số kỹ thuật cụ thể.
• Giai đoạn 3 – Sản xuất thử nghiệm: Doanh nghiệp ODM tạo ra sản phẩm mẫu theo yêu cầu tùy chỉnh của khách hàng. Bên mua kiểm tra mẫu, đánh giá chất lượng, tính thẩm mỹ và sự phù hợp với tiêu chuẩn thương hiệu.
• Giai đoạn 4 – Sản xuất hàng loạt: Sau khi mẫu được phê duyệt, nhà sản xuất tiến hành sản xuất theo số lượng đặt hàng đã thỏa thuận.
• Giai đoạn 5 – Giao hàng: Sản phẩm được đóng gói theo thương hiệu của bên mua và vận chuyển đến kho hoặc điểm phân phối.

Tham khảo thêm: Lập kế hoạch sản xuất theo đơn hàng: Các bước thực hiện

Hướng dẫn doanh nghiệp làm việc với nhà cung cấp ODM

Để triển khai hiệu quả mô hình ODM, doanh nghiệp cần xây dựng quy trình làm việc rõ ràng ngay từ đầu để đảm bảo sản phẩm đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, tiến độ và chiến lược thương hiệu. Dưới đây là các bước cơ bản giúp doanh nghiệp bắt đầu hợp tác với nhà cung cấp ODM một cách bài bản:

Các bước làm việc với nhà cung cấp ODM

Bước 1: Xác định rõ ý tưởng và yêu cầu sản phẩm

Trước khi làm việc với nhà cung cấp ODM, doanh nghiệp cần làm rõ định hướng phát triển sản phẩm. Doanh nghiệp có thể đặt một số câu hỏi như:

• Phân khúc khách hàng mục tiêu là gì?
• Mức giá dự kiến là bao nhiêu?
• Những sản phẩm nào phù hợp với thương hiệu hiện tại?
• Những yêu cầu về chất lượng cần đáp ứng là gì?
• …

Trả lời được những câu hỏi này sẽ giúp doanh nghiệp thu hẹp phạm vi tìm kiếm nhà sản xuất thiết kế gốc và đặt ra tiêu chí đánh giá cụ thể.

Bước 2: Lập danh sách nhà cung cấp ODM tiềm năng

Sau khi làm rõ yêu cầu về sản phẩm, doanh nghiệp có thể bắt đầu tìm kiếm các doanh nghiệp ODM phù hợp. Việc tìm kiếm nhà cung cấp có thể thông qua nhiều kênh khác nhau như: Triển lãm, hội chợ thương mại, hiệp hội ngành nghề, nền tảng thương mại điện tử,…

Khi đánh giá nhà sản xuất thiết kế gốc, doanh nghiệp nên tập trung vào các tiêu chí như: Năng lực R&D, quy mô nhà máy, chứng nhận chất lượng, kinh nghiệm sản xuất cho các khách hàng tương tự,…

Bước 3: Đánh giá năng lực và mức độ phù hợp của đối tác

Không phải nhà cung cấp ODM nào cũng phù hợp với chiến lược sản phẩm của thương hiệu. Vì vậy, doanh nghiệp cần tiến hành đánh giá sâu hơn về năng lực thiết kế, công nghệ sản xuất và hệ thống kiểm soát chất lượng của các đối tác.

Cách tốt nhất là doanh nghiệp nên sắp xếp thời gian xuống tham quan thực tế dưới nhà máy hoặc yêu cầu báo cáo năng lực chi tiết từ nhà sản xuất ODM để đảm bảo đối tác có thể đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và quy mô sản xuất trong dài hạn.

Bước 4: Đàm phán các thỏa thuận hợp tác

Khi xây dựng hợp đồng với nhà sản xuất thiết kế gốc ODM, doanh nghiệp cần làm rõ các điều khoản về:

• Thông số kỹ thuật sản phẩm
• Yêu cầu về chất lượng sản phẩm đầu ra và quy trình xử lý hàng lỗi
• Số lượng đặt hàng tối thiểu
• Thời gian giao hàng và chính sách phạt khi trễ hạn
• Chính sách giá và điều khoản thanh toán
• Trách nhiệm bảo hành
• …

Việc thiết lập thỏa thuận hợp tác rõ ràng không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của hai bên mà còn hạn chế các tranh chấp không đáng có về sau.

Bước 5: Xây dựng hệ thống quản lý hàng tồn kho

Để áp dụng mô hình ODM thành công, doanh nghiệp cần có hệ thống quản lý kho hàng hoá (WMS) minh bạch, đặc biệt khi cần mở rộng danh mục sản phẩm hoặc hợp tác với nhiều ODM khác nhau.

Bằng cách xây dựng hệ thống quản lý kho thông minh, doanh nghiệp có thể:

• Theo dõi hàng tồn kho theo thời gian thực
• Nắm chính xác vị trí đặt để và hạn sử dụng của từng mặt hàng trong kho
• Truy xuất nguồn gốc xuất xứ của sản phẩm nhanh chóng
• Xác định thời gian cần đặt hàng bổ sung để không làm gián đoạn hoạt động kinh doanh

Một trong những giải pháp quản lý kho hiện đại nổi bật trên thị trường mà doanh nghiệp có thể tham khảo là 3S WMS. Phần mềm này ứng dụng công nghệ Barcode, QR Code, RFID cùng công nghệ IoT giúp doanh nghiệp kiểm soát hàng tồn kho tối ưu theo thời gian thực. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể quản lý hoạt động nhập xuất chính xác, tối ưu chi phí lưu kho và tiết kiệm thời gian tìm kiếm hàng hóa.

Bước 6: Theo dõi hiệu quả sản xuất và kiểm soát chất lượng

Cuối cùng, doanh nghiệp cần thiết lập cơ chế giám sát hiệu suất và chất lượng chặt chẽ đối với nhà cung cấp ODM để đảm bảo sản phẩm đáp ứng đúng tiêu chuẩn đã cam kết. Doanh nghiệp nên tiến hành đánh giá định kỳ và phản hồi thường xuyên với nhà sản xuất thiết bị gốc để duy trì hiệu quả hợp tác.

Ưu nhược điểm của mô hình sản xuất ODM

Dưới đây là một số ưu, nhược điểm nổi bật của mô hình ODM. Doanh nghiệp cần nắm rõ để đưa ra quyết định triển khai hiệu quả:

Ưu và nhược điểm của mô hình ODM

Ưu điểm của mô hình ODM

• Rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường: Do sản phẩm đã được thiết kế sẵn nên doanh nghiệp có thể đưa sản phẩm ra thị trường nhanh hơn nhiều so với việc tự phát triển từ đầu. Điều này tạo ra lợi thế về tốc độ cho doanh nghiệp trong bối cảnh cạnh tranh hiện nay.
• Tiết kiệm chi phí R&D: Thay vì xây dựng đội ngũ R&D nội bộ, doanh nghiệp có thể tận dụng năng lực thiết kế của nhà cung cấp ODM. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể tiết kiệm chi phí nhân sự và thử nghiệm.
• Tập trung vào năng lực cốt lõi của doanh nghiệp: Khi giao phó toàn bộ khâu thiết kế và sản xuất cho nhà cung cấp ODM, đội ngũ nội bộ của doanh nghiệp có thể dồn toàn lực vào các hoạt động cốt lõi khác như: Marketing, phân phối, chăm sóc khách hàng,… để tạo lợi thế cạnh tranh bền vững trên thị trường.
• Linh hoạt mở rộng danh mục sản phẩm: Mô hình ODM cho phép doanh nghiệp thử nghiệm nhiều dòng sản phẩm mới với rủi ro thấp. Nếu một sản phẩm không đạt kỳ vọng về doanh số, doanh nghiệp có thể ngừng đặt hàng mà không phải gánh chịu chi phí thiết kế hay đầu tư hạ tầng sản xuất.

Nhược điểm của mô hình ODM

• Khả năng khác biệt hóa hạn chế: Vì cùng một thiết kế gốc có thể được bán cho nhiều thương hiệu khác nhau nên doanh nghiệp sử dụng ODM có thể mất đi tính độc đáo riêng. Điều này có thể ảnh hưởng đến chiến lược định vị thương hiệu của doanh nghiệp trong dài hạn.
• Phụ thuộc vào nhà cung cấp: Doanh nghiệp đặt hàng phụ thuộc nhiều vào năng lực, tiến độ và chiến lược phát triển của đối tác ODM. Nếu xảy ra gián đoạn chuỗi cung ứng, doanh nghiệp có thể bị ảnh hưởng lớn.
• Khả năng kiểm soát chất lượng hạn chế: So với mô hình tự sản xuất, doanh nghiệp sử dụng ODM sẽ khó kiểm soát từng khâu sản xuất. Do đó, doanh nghiệp cần có cơ chế giám sát chặt chẽ và đặt KPI rõ ràng trong hợp đồng.
• Rủi ro cạnh tranh nội bộ: Nhà cung cấp ODM có thể sản xuất cùng một sản phẩm cho nhiều khách hàng khác nhau, bao gồm cả các đối thủ cạnh tranh trực tiếp của doanh nghiệp. Nếu hai bên không có thỏa thuận độc quyền rõ ràng, sản phẩm của doanh nghiệp rất dễ bị trùng lặp trên thị trường, từ đó làm giảm lợi thế cạnh tranh.

Như vậy, bài viết đã giúp các doanh nghiệp hiểu rõ ODM là gì. Có thể thấy, mô hình ODM đặc biệt phù hợp với bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, nơi tốc độ và khả năng thích ứng quyết định thành bại. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả mô hình này, doanh nghiệp cần hiểu rõ đặc điểm, ưu nhược điểm và xây dựng quy trình làm việc chặt chẽ với nhà cung cấp. Việc lựa chọn và quản trị đúng đối tác ODM sẽ là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh bền vững trong chuỗi giá trị toàn cầu.