Phương pháp bình quân gia quyền là gì? Ứng dụng và cách tính

Phương pháp bình quân gia quyền là một trong những phương pháp tính giá xuất kho phổ biến, giúp doanh nghiệp hạn chế biến động giá của từng lần nhập. Vậy bình quân gia quyền được tính như thế nào? Doanh nghiệp nào nên sử dụng phương pháp tính giá xuất kho bình quân gia quyền? Bài viết dưới đây sẽ giải thích chi tiết.

Phương pháp bình quân gia quyền là gì?

Phương pháp bình quân gia quyền là một trong những phương pháp tính giá xuất kho được chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 (VAS 02) cho phép áp dụng. Theo phương pháp bình quân gia quyền, giá trị hàng hóa xuất kho được tính dựa trên giá trị trung bình của hàng tồn đầu kỳ và hàng được mua hoặc sản xuất trong kỳ. Đơn giá trung bình có thể được tính vào cuối kỳ hoặc sau mỗi lần nhập kho, tùy đặc điểm hoạt động của doanh nghiệp.

Phương pháp bình quân gia quyền

Hiểu đơn giản, nếu cùng một mặt hàng được nhập nhiều lần với các mức giá khác nhau, doanh nghiệp sẽ không cần xác định chính xác hàng xuất thuộc lô nhập nào. Giá xuất kho được tính theo đơn giá bình quân.

Phương pháp tính giá xuất kho là một phần trong hoạt động quản lý hàng tồn kho, giúp doanh nghiệp theo dõi số lượng, giá trị hàng hóa và kiểm soát chi phí lưu kho.

Doanh nghiệp nào có thể ứng dụng phương pháp bình quân gia quyền?

Phương pháp bình quân gia quyền phù hợp với nhiều mô hình nhưng hiệu quả nhất khi áp dụng tại các doanh nghiệp có chủng loại hàng hóa đa dạng, tần suất luân chuyển hàng cao và ít có biến động về giá.

Dưới đây là các nhóm doanh nghiệp thường áp dụng phương pháp tính giá xuất kho theo bình quân gia quyền:

• Doanh nghiệp thương mại, phân phối và bán lẻ có danh mục hàng hóa lớn, nhập hàng tại nhiều thời điểm, xuất bán liên tục.
• Doanh nghiệp sản xuất có nguyên vật liệu, linh kiện, phụ tùng nhập từ nhiều nhà cung cấp, giá mua thay đổi theo từng đợt. Với những doanh nghiệp sản xuất có nhiều mã nguyên vật liệu và tần suất nhập – xuất lớn, việc sử dụng phần mềm quản lý kho vật tư giúp tập trung dữ liệu tồn kho, hạn chế sai lệch trong quá trình quản lý.
• Doanh nghiệp có hàng tồn kho đồng nhất, số lượng lớn. Ví dụ ngành thực phẩm, đồ uống, vật liệu xây dựng, hàng tiêu dùng nhanh, phụ tùng tiêu chuẩn.
• Doanh nghiệp vừa và nhỏ muốn đơn giản hóa kế toán kho.

Doanh nghiệp phù hợp ứng dụng phương pháp bình quân gia quyền

Lưu ý: Phương pháp tính giá xuất kho doanh nghiệp đã chọn phải được áp dụng theo nguyên tắc nhất quán, ổn định giữa các kỳ kế toán. Nếu có thay đổi, cần thuyết minh rõ trong báo cáo tài chỉnh theo quy định hiện hành.

Cách tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền

Có hai cách tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền là: Bình quân gia quyền cuối kỳ (bình quân cả kỳ dự trữ) và bình quân gia quyền tức thời (bình quân liên hoàn).

Công thức tính bình quân gia quyền cuối kỳ

Bình quân gia quyền cuối kỳ là phương pháp xác định đơn giá sau khi kết thúc kỳ kế toán. Đơn giá bình quân được xác định dựa trên giá trị và số lượng hàng tồn đầu kỳ cộng với toàn bộ lượng hàng nhập trong kỳ. Mọi lần xuất kho trong kỳ đều dùng chung đơn giá này.

Công thức tính:

Sau khi xác định được đơn giá bình quân:

Giá trị hàng xuất kho = Số lượng hàng xuất kho × Đơn giá bình quân cuối kỳ

Ví dụ:

Một doanh nghiệp có tình hình nhập nguyên vật liệu A trong tháng như sau:

Đơn giá bình quân cuối kỳ được tính như sau: 34.000.000 / 600 = 56.666,67 đồng/kg.

Trong kỳ doanh nghiệp xuất 400 kg nguyên liệu A. Như vậy, giá trị xuất kho là: 400 × 56.666,67 = 22.666.668 đồng.

Công thức tính bình quân gia quyền tức thời

Bình quân gia quyền tức thời (hay bình quân gia quyền liên hoàn) là phương pháp cập nhật đơn giá ngay sau mỗi lần nhập kho. Khi có nghiệp vụ xuất, hệ thống sẽ lấy đơn giá bình quân mới nhất để tính.

Công thức tính:

Khi phát sinh xuất kho, giá trị hàng xuất được tính theo đơn giá bình quân gần nhất đã xác định.

Ví dụ:

Doanh nghiệp có:

• Tồn đầu kỳ: 100 kg × 50.000 đồng = 5.000.000 đồng.
• Nhập lần 1: 200 kg × 55.000 đồng = 11.000.000 đồng.

Sau lần nhập thứ nhất:

Đơn giá bình quân = (5.000.000 + 11.000.000) / (100 + 200) = 53.333,33 đồng/kg

Nếu doanh nghiệp xuất 150 kg sau đó, giá trị xuất kho là: 150 × 53.333,33 ≈ 8.000.000 đồng

Quản lý kho chính xác, tính giá xuất kho tự động với 3S WMS

Kết nối 3S WMS với ERP để đồng bộ dữ liệu nhập – xuất – tồn, tự động tính giá xuất kho và hỗ trợ nhiều phương pháp tính giá. Khám phá 3S WMS để tối ưu quản lý kho và kiểm soát chi phí hiệu quả.

Khám phá 3S WMS

So sánh bình quân gia quyền với các phương pháp tính giá xuất kho khác

Bên cạnh phương pháp bình quân gia quyền, doanh nghiệp có thể áp dụng phương pháp tính giá đích danh hoặc phương pháp nhập trước, xuất trước (FIFO). Mỗi phương pháp có cách xác định giá xuất kho và mức độ phù hợp khác nhau.

Ưu nhược điểm của phương pháp bình quân gia quyền

Tương tự như các phương pháp tính giá xuất kho khác, bình quân gia quyền cũng có những ưu điểm và hạn chế nhất định:

Tổng hợp một số ưu nhược điểm của phương pháp bình quân gia quyền

Ưu điểm của phương pháp bình quân gia quyền

• Cách tính đơn giản: Doanh nghiệp không cần xác định cụ thể từng lô hàng xuất kho. Đơn giá được tính dựa trên tổng giá trị và tổng số lượng hàng tồn.
• Ít ảnh hưởng bởi biến động giá: Phương pháp bình quân gia quyền có thể phân bổ chênh lệch giá giữa các lần nhập, nhờ đó giá xuất kho ổn định hơn và ít biến động giữa các giao dịch.
• Hỗ trợ quản lý số lượng lớn giao dịch: Bình quân gia quyền không yêu cầu doanh nghiệp theo dõi và xác định giá vốn riêng cho từng lô hàng. Vì vậy, phương pháp này rất phù hợp với doanh nghiệp có nhiều giao dịch nhập – xuất trong kỳ.
• Dễ tự động hóa trên phần mềm: Công thức tính giá xuất kho rõ ràng, dễ tích hợp vào phần mềm kế toán hoặc ERP để tự động cập nhật đơn giá, giá trị xuất kho và giá vốn.

Nhược điểm của phương pháp bình quân gia quyền

• Không phản ánh chính xác giá của từng lô hàng: Giá xuất kho được xác định theo đơn giá bình quân nên không phù hợp với hàng hóa cần quản lý riêng theo lô, theo seri hoặc theo chương trình ưu đãi.
• Khó phản ánh giá xuất tại thời điểm phát sinh: Với phương pháp bình quân cuối kỳ, đơn giá chỉ được xác định sau khi đã tập hợp dữ liệu của kỳ. Do đó, doanh nghiệp không biết ngay giá vốn từng lần xuất.
• Yêu cầu dữ liệu tồn kho chính xác: Dữ liệu về số lượng tồn, giá trị nhập, giao dịch nhập – xuất sai lệch có thể ảnh hưởng đến đơn giá bình quân.
• Không phản ánh sát giá thị trường hiện tại: Do dùng giá trung bình, giá vốn có thể lệch so với giá nhập gần nhất. Khi giá thị trường tăng hoặc giảm nhanh, giá trị tồn kho trên sổ sách có thể không còn sát thực tế.

Tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền hiệu quả với 3S WMS

Qua các nội dung được chia sẻ ở trên có thể thấy, ưu điểm của phương pháp bình quân gia quyền chỉ phát huy trọn vẹn khi dữ liệu nhập, xuất, tồn được cập nhật chính xác và đơn giá được tính tự động.

Với doanh nghiệp có nhiều kho, nhiều mã hàng, giao dịch phát sinh liên tục, việc tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền không chỉ gây tốn thời gian mà còn dễ sai và khó đối chiếu với số liệu kế toán. Đây là lúc hệ thống quản lý kho phát huy vai trò.

3S WMS là một trong những giải pháp quản lý kho thông minh nổi bật trên thị trường hỗ trợ đa dạng phương pháp tính giá xuất kho. Phần mềm hỗ trợ doanh nghiệp:

• Quản lý nhập – xuất – tồn: Ghi nhận các nghiệp vụ nhập, xuất, điều chuyển và kiểm kê, tạo cơ sở dữ liệu thống nhất cho việc xác định giá trị tồn kho.
• Tự động tính giá xuất kho: Dữ liệu nhập xuất tồn được liên kết với ERP hỗ trợ doanh nghiệp tự động tính giá xuất kho theo nhiều phương pháp (đích danh, bình quân gia quyền, FIFO), từ đó giảm thao tác tính toán và đối chiếu thủ công.
• Quản lý theo lô và hạn sử dụng: Hỗ trợ doanh nghiệp kiểm soát nguồn gốc, lô hàng, hạn dùng và lựa chọn hàng xuất theo nguyên tắc vận hành phù hợp.
• Kiểm kê và đối chiếu: Hỗ trợ kiểm soát chênh lệch giữa số liệu hệ thống và hàng hóa thực tế, từ đó nâng cao độ tin cậy của dữ liệu sử dụng để tính giá.

Phương pháp bình quân gia quyền là một phương pháp tính giá xuất kho phù hợp với doanh nghiệp có hàng hóa, nguyên vật liệu tương đồng nhưng được nhập nhiều lần với các mức giá khác nhau. Doanh nghiệp có thể chọn bình quân cuối kỳ nếu ưu tiên sự nhanh gọn trong tính toán, hoặc bình quân liên hoàn nếu cần theo dõi giá vốn theo từng lần xuất. Tuy nhiên, dù chọn biến thể nào, điều kiện then chốt là dữ liệu kho chính xác và áp dụng nhất quán qua các kỳ kế toán.

Xem thêm thông tin tại:

• Facebook: https://www.facebook.com/itgtechnology.vn
• Youtube: https://www.youtube.com/c/ITGTechnology
• Website: https://itgtechnology.vn/