KPI sản xuất (Key Performance Indicator trong sản xuất) là hệ thống chỉ số dùng để đo lường và đánh giá hiệu suất hoạt động của nhà máy theo các khía cạnh như năng suất, chất lượng, chi phí và tiến độ giao hàng. Các KPI này giúp doanh nghiệp theo dõi mức độ hiệu quả của quy trình sản xuất theo thời gian thực và xác định các điểm cần cải thiện trong vận hành.
Trong sản xuất, các KPI phổ biến bao gồm OEE (Hiệu suất thiết bị tổng thể), Downtime (thời gian dừng máy), Cycle Time (chu kỳ sản xuất), Capacity Utilization (năng lực sản xuất), On-time Delivery (tỷ lệ giao hàng đúng hạn) và Inventory Turnover (vòng quay hàng tồn kho). Đây là các chỉ số quan trọng phản ánh hiệu suất máy móc, mức độ ổn định của quy trình và khả năng đáp ứng đơn hàng của doanh nghiệp.
Việc xây dựng hệ thống KPI sản xuất thường trải qua nhiều bước như: đánh giá hiện trạng doanh nghiệp, xác định mục tiêu sản xuất, lựa chọn dữ liệu phù hợp, thiết lập phương pháp đo lường, phân công người thực hiện, đảm bảo KPI được hiểu rõ trong toàn tổ chức, xây dựng cách theo dõi – trực quan hóa dữ liệu và cuối cùng là xem xét, cải tiến định kỳ để tối ưu hiệu suất.
Tổng thể, KPI sản xuất đóng vai trò như một “bảng điều khiển vận hành” của nhà máy, giúp nhà quản lý đưa ra quyết định chính xác hơn, giảm lãng phí và cải thiện năng suất liên tục. Khi được thiết kế đúng cách, hệ thống KPI không chỉ phản ánh hiệu quả sản xuất mà còn hỗ trợ doanh nghiệp tiến tới mô hình nhà máy thông minh và vận hành tinh gọn.
Hãy theo dõi cùng ITG Technology nhé!
KPI (Key Performance Indicator) là chỉ số đo lường được sử dụng để đánh giá mức độ hoàn thành công việc/mục tiêu của một người, bộ phận hoặc tổ chức.
KPI sản xuất là: hệ thống chỉ số dùng để theo dõi và đánh giá hiệu suất trong hoạt động sản xuất theo thời gian. Các chỉ số này giúp doanh nghiệp kiểm soát:
Vai trò quan trọng của KPI trong sản xuất:
Mục tiêu của KPI trong sản xuất: giúp cải thiện hiệu suất tổng thể của quy trình sản xuất. Bằng cách theo dõi chỉ số KPI trong sản xuất thường xuyên, các công ty có thể xác định khu vực nào cần cải thiện và thực hiện các thay đổi cho phù hợp. KPI sản xuất được xem là công cụ thiết yếu nhằm thúc đẩy cải tiến liên tục trong quy trình sản xuất.
>>> Xem thêm: BSC và KPI trong sản xuất
Bên cạnh đó, ITG Technology còn phát triển một bộ KPI chuyên biệt với tên gọi là Smart-KPI. Smart-KPI dùng để đo lường hiệu quả vận hành của các bộ phận, phòng ban trong một nhà máy thông minh. Với bộ tiêu chí này, các phòng ban trong nhà máy sẽ tự kiểm soát, tự vận hành các công việc hiệu quả mà vẫn đảm bảo bám sát được theo mục tiêu chiến lược chung của Ban lãnh đạo Công ty. Bộ Smart-KPI sẽ giúp định hướng nhà máy dần tiến tới quản lý tốt 4 mục tiêu cốt lõi S-Q-C-D, từ đó có thể đạt được bất kỳ mục tiêu chiến lược nào khác. Trong đó, S (Tối ưu tốc độ vận hành) – Q (Chất lượng) – C (Chi phí) – D (Tiến độ).
Tải Bộ Smart – KPI sản xuất: TẠI ĐÂY
Trên thị trường hiện nay tồn tại nhiều bộ KPI sản xuất. Tùy vào từng doanh nghiệp và mục tiêu chiến lược, các chỉ số KPI trong sản xuất sẽ được chọn lọc để đưa vào đo lường và sử dụng theo những cách khác nhau. Một trong số những văn bản tham chiếu tiêu biểu là ISO 22400. Bạn đọc có thể tải danh sách 34 KPIs được ban hành theo tiêu chuẩn ISO 22400 tại đây.
Dưới đây là 6 chỉ số KPI sản xuất tiêu biểu, thường được các doanh nghiệp ứng dụng nhiều nhất:
OEE là chỉ số được dùng để đo lường hiệu quả hoạt động của tổng thể máy móc thiết bị thông qua cả 3 mặt nguồn lực: Availability (Thời gian hoạt động); Performance (Tốc độ vận hành); Quality (Chất lượng sản phẩm).
Công thức: OEE = Availability × Performance × Quality
Công thức tính OEE giúp doanh nghiệp tối ưu sử dụng máy móc, giảm thiểu thời gian chết và nâng cao năng suất vận hành doanh nghiệp. OEE = 100% nghĩa là sản xuất hoàn hảo.
Xem thêm: Tối ưu chỉ số OEE như thế nào
Thời gian ngừng hay thời gian chết được định nghĩa là bất kỳ khoảng thời gian nào khi máy móc không được vận hành, dẫn tới sụt giảm sản lượng sản xuất.
Thời gian chết của máy có hai loại: Có kế hoạch và Ngoài kế hoạch.
Trong đó, thời gian chết có kế hoạch được định nghĩa là thời gian dừng máy được dự báo trước để bảo trì theo kế hoạch. Còn thời gian chết ngoài kế hoạch là sự cố phát sinh khi máy móc đang hoạt động.
Chỉ số KPI này (Downtime) sẽ đánh giá khả năng lập kế hoạch bảo trì của doanh nghiệp, đồng thời ảnh hưởng lớn đến chi phí vận hành.
Xem thêm: Cách giảm downtime trong sản xuất
Trong ngành sản xuất, số liệu thời gian chu kỳ giúp nhà quản lý đo lường lượng thời gian cần thiết để sản xuất một sản phẩm hoàn chỉnh, từng thành phần riêng lẻ của sản phẩm cuối cùng hoặc thậm chí bao gồm cả việc giao hàng cho người dùng cuối. Do đó, thời gian chu kỳ có thể được sử dụng để phân tích hiệu quả tổng thể của quy trình sản xuất cũng như xác định sự thiếu hiệu quả trong từng quy trình nhỏ hơn.
Tìm hiểu thêm về công thức tính Cycle Time và cách tối ưu chỉ số này
Đây có lẽ là một trong những KPI cơ bản nhất cho ngành sản xuất đồng thời cũng được cho là một trong những KPI quan trọng nhất. KPI năng lực sản xuất đo lường công suất khả dụng mà doanh nghiệp đang sử dụng trong chuỗi sản xuất. Từ đó, doanh nghiệp mong muốn tối ưu hoá giá trị sử dụng của máy móc, nhà xưởng. Chỉ số KPI này có thể được tính theo từng công đoạn hoặc từng phân xưởng của nhà máy. Chỉ số KPI càng cao doanh nghiệp càng tối ưu được năng lực sản xuất.
Công thức tính Năng lực sản xuất = Tổng công suất được sử dụng trong một khoảng thời gian cụ thể / Tổng năng lực sản xuất hoặc mức tối ưu * 100%
Công thức tính: OTD = (Đơn hàng đúng hạn / Tổng đơn hàng) × 100%
OTD đo lường tỷ lệ phần trăm đơn đặt hàng được giao đúng hạn. KPI này cho biết liệu một tổ chức có đạt được các mục tiêu của mình liên quan đến thời gian giao hàng như đã hẹn hay không. Đồng thời, đây cũng là chỉ số quan trọng trong việc đo lường hiệu suất của nhà cung cấp dịch vụ và duy trì sự hài lòng của khách hàng.
Số liệu này thường được kiểm tra hàng tháng để kiểm soát tiến độ với mục tiêu hoàn thành 100%.
Vòng quay hàng tồn kho là thước đo số lần hàng tồn kho được bán ra trong một khoảng thời gian cụ thể và giúp chỉ ra hiệu quả của nguồn lực. Con số tỷ lệ thấp cho thấy doanh số bán hàng kém và hàng tồn kho quá mức, trong khi con số tỷ lệ cao thể hiện doanh nghiệp bán hàng nhanh, doanh số lớn, hàng tồn kho không bị ứ đọng nhiều.
Công thức tính Vòng quay hàng tồn kho:
Vòng quay hàng tồn kho: = Giá vốn hàng bán / Trung bình hàng tồn kho
Xem thêm: Kế hoạch sản xuất là gì? Quy trình lập kế hoạch sản xuất hiệu quả, chính xác
8 bước xây dựng KPI trong sản xuất gồm: đánh giá tình trạng doanh nghiệp, xác định mục tiêu và chiến lược, tìm kiếm dữ liệu hỗ trợ đúng, xác định tần suất và phương pháp đo lường, xác định người tham gia thu thập KPI, đảm bảo các chỉ số KPI được hiểu rõ, tìm cách tương tác với KPI và xem xét lại bảng KPI để cải thiện hiệu suất sản xuất.
Đánh giá tình trạng doanh nghiệp giúp nhà quản trị có cái nhìn tổng quan về hoạt động sản xuất của doanh nghiệp mình.
Trước tiên, để đánh giá đúng, doanh nghiệp cần tự đặt ra câu hỏi: Doanh nghiệp cần gì, thiếu gì? Điều gì cần cải thiện và KPI nào phù hợp để giải quyết những chỗ còn thiếu đó. Việc tự đặt ra câu hỏi và đi tìm câu trả lời sẽ giúp doanh nghiệp đi đúng hướng trong quá trình xây dựng KPI sản xuất hiệu quả.
Sau khi đặt câu hỏi, doanh nghiệp cần thu thập những dữ liệu cần thiết để phân tích và đánh giá. Các dữ liệu sẵn có chính là những “đáp số ẩn” trong câu hỏi mà doanh nghiệp tự đặt ra. Lựa chọn kỹ lưỡng, phân tích tỉ mỉ sẽ giúp doanh nghiệp đưa ra những đánh giá khách quan nhất.
Có thể nói, đánh giá đúng thực trạng giúp nhà quản trị doanh nghiệp tìm ra các “lỗ hổng” trong sản xuất, từ đó có những định hướng đúng trong việc thiết kế một hệ thống KPI cho nhà máy phù hợp ở các bước tiếp theo.
Để quá trình xây dựng chỉ số KPI trong sản xuất đạt được hiệu quả tốt, doanh nghiệp cần xác định mục tiêu và xây dựng chiến lược dựa trên những đánh giá tổng quan ban đầu. Tuỳ vào tình hình thực tế của từng doanh nghiệp mà quá trình này sẽ diễn ra theo nhiều cách khác nhau.
Chiến lược đóng vai trò như phần “xương sống” giúp doanh nghiệp thiết kế một hệ thống KPI sản xuất phù hợp trong tương lai. Mục tiêu cụ thể, chiến lược rõ ràng là tiền đề để xây dựng KPI trong sản xuất thành công.
Để không bị mất nhiều nguồn lực vào việc chọn lựa KPIs phù hợp trong một dữ liệu Big Data khổng lồ, doanh nghiệp cần đảm bảo việc thu thập dữ liệu phù hợp với các định hướng và mục tiêu chiến lược. Một trong những công cụ hỗ trợ thu thập thông tin nhanh chóng đó chính là ứng dụng công nghệ thích hợp tại các tầng quản trị – vận hành.
Điển hình, bộ Smart-KPI của ITG Technology với các chỉ số đo lường xuyên suốt chuỗi cung ứng, được thu thập bởi hệ sinh thái công nghệ có kiến trúc chuẩn quốc tế ISA-95, sẽ giúp doanh nghiệp có khả năng “lấy cái gì, bằng cách nào, và ở đâu”.
Giải pháp quản trị & hoạch định nguồn lực duy nhất tại Việt Nam tích hợp Trục kế hoạch thông minh
![[3S ERP] - Hoạch định nguồn lực & Quản trị tinh gọn](https://itgtechnology.vn/wp-content/uploads/2026/03/So-do-3S-ERP-Mobile-06.png "Trọn bộ KPI sản xuất – “Công cụ vàng” đánh giá mức độ hiệu quả về sản xuất của doanh nghiệp 4")
3S ERP - Hoạch định nguồn lực & Quản trị tinh gọn
Xác định tần suất và lựa chọn phương pháp đo lường KPI sản xuất chưa bao giờ là một chuyện dễ dàng. Tìm ra một phương pháp đo lường tốt không có nghĩa doanh nghiệp tìm được phương pháp đo lường đúng và phù hợp. Do vậy, trước đó doanh nghiệp cần biết mình phải thu thập những thông tin gì và tần suất ra sao.
Có nghĩa là, tần suất đo lường KPI cho nhà máy sản xuất luôn cần song hành với tần suất báo cáo. Nếu không như vậy, dữ liệu có thể mất đi tính liên quan hoặc ảnh hưởng. Điều này lại càng đúng nếu như doanh nghiệp đang phát triển một bộ KPI sản xuất mới hoặc là đang cải tiến những KPI sản xuất cũ.
Bộ KPI hiệu quả sẽ cần xác định chủ thể tham gia vào việc thiết lập KPI trong sản xuất và thu thập dữ liệu tương ứng. Những người này cần có nhiệm vụ:
Đây là một trong những yêu cầu tất yếu của quá trình xây dựng chỉ số KPI sản xuất. Điều này đặc biệt quan trọng đối với những người chịu trách nhiệm về KPI và đối với tất cả các thành viên khác ở mọi chức vụ trong toàn công ty.
KPI cần tạo thành một khuôn khổ để hỗ trợ quá trình ra quyết định của nhà quản trị và nhân viên cần có khả năng trả lời câu hỏi “những gì tôi làm hôm nay sẽ ảnh hưởng đến KPI của tôi như thế nào”.
Do đó, doanh nghiệp cần đảm bảo rằng mọi nhân viên đều hiểu KPI mà họ thu thập có liên quan như thế nào đến chiến lược của công ty. Điều này sẽ góp phần khuyến khích sự tham gia tích cực của nhân viên và ban quản lý, đảm bảo rằng quá trình xây dựng chỉ số KPI sản xuất diễn ra thuận lợi.
Mục đích của quá trình xây dựng chỉ số KPI sản xuất là để tối đa hoá quy trình sản xuất của doanh nghiệp, đồng thời đem đến những hiệu quả tốt hơn trong hoạt động sản xuất và quản lý. Chính vì vậy, sau khi hiểu về các chỉ số KPI, hãy nghĩ cách để có thể tận dụng tối đa chúng.
Trên thực tế, nhiều KPI được trình bày trong các bài báo cáo dài chứa đầy các con số và bảng, gây khó khăn trong việc hiểu và kiểm tra. Một KPI sản xuất hiệu quả là KPI với các số liệu rõ ràng cho thấy các xu hướng và biến thể của dữ liệu. Chính vì vậy, doanh nghiệp hãy cố gắng tìm một bức tranh tiêu chuẩn cho KPI và tạo các giải thích cho từng thông số sao cho việc trích xuất từ dữ liệu được rõ ràng, dễ truy cập và quan trọng nhất là có thể thực hiện được.
Nếu một bảng KPI không giúp doanh nghiệp đo lường, theo dõi các chỉ số và đưa ra các quyết định tốt hơn thì đồng nghĩa với việc quá trình xây dựng chỉ số KPI trong sản xuất bị thất bại.
Do đó, trong quá trình xây dựng, doanh nghiệp không chỉ cần tuân thủ theo các bước mà còn phải thường xuyên xem lại các biểu đồ đo lường KPI trong nhà máy sản xuất. Điều này đảm bảo rằng các số liệu đã thu thập là hữu ích và các nhà quản trị không phải mất quá nhiều thời gian trong việc đo lường cứng như đánh giá dữ liệu.
Có thể nói, các chỉ số KPI trong sản xuất rất quan trọng đối với doanh nghiệp. Nếu được sử dụng đúng, các chỉ số này sẽ cho phép nhà quản trị biết liệu họ có đang trên đà phát triển hay không và vấn đề có thể xuất hiện ở đâu trong doanh nghiệp của họ. Từ đó, giúp doanh nghiệp đưa ra những quyết định nhanh chóng và chính xác trong tương lai. Để được tư vấn triển khai những chỉ số KPI sản xuất trên hành trình tiến tới nhà máy thông minh, hãy liên hệ với chuyên gia về Smart-KPI của chúng tôi qua Hotline: 092.6886.855.
1. Vì sao nhà máy đã có KPI nhưng vẫn không cải thiện được hiệu suất?
Vì KPI thường không gắn trực tiếp với dữ liệu vận hành thực tế hoặc không được theo dõi và hành động kịp thời, nên chỉ mang tính báo cáo thay vì cải tiến.
2. Nên chọn bao nhiêu KPI là đủ cho một dây chuyền sản xuất?
Chỉ nên chọn các KPI cốt lõi liên quan trực tiếp đến mục tiêu vận hành, thường khoảng 10–20 KPI, tránh quá nhiều gây loãng và khó kiểm soát.
3. Làm sao biết KPI đang thiết lập có sai hay không?
KPI bị sai khi không phản ánh đúng vấn đề sản xuất, không tạo ra hành động cải tiến, hoặc dữ liệu thu thập không ổn định và thiếu chính xác.
4. Vì sao KPI giữa các bộ phận trong nhà máy thường không đồng nhất?
Do mỗi bộ phận dùng hệ đo lường riêng, thiếu chuẩn dữ liệu chung và không có hệ thống KPI thống nhất theo mục tiêu tổng thể của nhà máy.
5. Khi KPI không đạt thì nên xử lý như thế nào?
Cần phân tích nguyên nhân gốc rễ (máy móc, con người, quy trình, nguyên liệu), sau đó điều chỉnh quy trình hoặc mục tiêu thay vì chỉ đánh giá kết quả.
Xem thêm thông tin tại:
Bạn đang tìm hiểu về các giải pháp chuyển đổi số và muốn chuyên gia tư vấn
trực tiếp tức thì?
Đừng ngại ngần kết nối với chúng tôi để được hỗ trợ giải pháp nhanh chóng
Đăng ký tư vấn giải pháp chuyên sâu theo ngành
Đăng ký lịch tư vấn với chuyên gia của chúng tôi
Cẩm nang thực tiễn cho nhà quản lý sản xuất. Hướng dẫn từng bước áp dụng phương pháp QLSX chuẩn quốc tế. Cách thức giải quyết 04 bài toán lớn trong sản xuất.
