Định mức tiêu hao nguyên vật liệu giúp doanh nghiệp xác định lượng nguyên vật liệu cần thiết cho mỗi sản phẩm, kiểm soát chi phí và hạn chế lãng phí trong sản xuất. Việc quản lý hiệu quả còn giúp doanh nghiệp lập kế hoạch mua nguyên vật liệu chính xác, phát hiện nguyên nhân hao hụt và kịp thời cải tiến quy trình sản xuất.
Để đạt được mục tiêu này, doanh nghiệp cần xây dựng định mức phù hợp, theo dõi lượng tiêu hao thực tế và kiểm soát chênh lệch trong quá trình sản xuất. Dưới đây là nội dung: Cách quản lý định mức tiêu hao nguyên vật liệu hiệu quả. Hãy theo dõi cùng ITG nhé.
Quy trình quản lý định mức tiêu hao nguyên vật liệu gồm 5 bước: xây dựng định mức, theo dõi tiêu hao thực tế, đối chiếu chênh lệch, phân tích nguyên nhân và điều chỉnh định mức. Cụ thể:
Căn cứ vào BOM, quy trình công nghệ, yêu cầu kỹ thuật và tỷ lệ hao hụt cho phép, doanh nghiệp xác định lượng nguyên vật liệu cần thiết để sản xuất một đơn vị sản phẩm. Định mức cần được thiết lập theo từng mã sản phẩm và phù hợp với điều kiện sản xuất thực tế.
Ghi nhận lượng nguyên vật liệu xuất dùng, lượng thực tế đưa vào sản xuất, lượng thu hồi và phế liệu phát sinh theo từng lệnh sản xuất. Dữ liệu cần được cập nhật đầy đủ để phản ánh chính xác tình hình sử dụng nguyên vật liệu.
Đối chiếu lượng tiêu hao thực tế với lượng tiêu hao theo định mức tương ứng với sản lượng hoàn thành để xác định chênh lệch.
Chênh lệch tiêu hao = Lượng tiêu hao thực tế − Lượng tiêu hao theo định mức.
Chênh lệch dương cho thấy mức tiêu hao vượt định mức và cần được kiểm tra nguyên nhân.
Xác định nguyên nhân gây hao hụt từ chất lượng nguyên liệu đầu vào, sản phẩm lỗi, thao tác vận hành, tình trạng máy móc đến thất thoát trong kho. Việc phân tích theo từng công đoạn giúp doanh nghiệp xác định đúng vấn đề và lựa chọn biện pháp khắc phục phù hợp.
Triển khai các biện pháp như tối ưu thao tác, điều chỉnh thông số công nghệ hoặc cải thiện chất lượng nguyên liệu. Chỉ cập nhật định mức khi có căn cứ kỹ thuật rõ ràng; sau cải tiến, tiếp tục theo dõi tiêu hao thực tế để đánh giá hiệu quả và duy trì định mức phù hợp.
Các bước quản lý định mức nguyên vật liệu
Doanh nghiệp có thể xác định định mức tiêu hao nguyên vật liệu bằng 3 phương pháp: phân tích số liệu lịch sử, phân tích kỹ thuật và điều chỉnh theo điều kiện sản xuất thực tế.
Công thức tính tỷ lệ hao hụt:
Tỷ lệ hao hụt (%) = (Khối lượng hao hụt / Khối lượng nguyên vật liệu đầu vào) × 100%
Trong đó, khối lượng hao hụt bằng lượng nguyên vật liệu đầu vào trừ lượng thực tế thu được.
Ví dụ: Đầu vào 100 kg, thu được 95 kg, lượng hao hụt là 5 kg, tương ứng tỷ lệ hao hụt 5%.
Cách tính định mức tiêu hao nguyên vật liệu
Xem thêm: Hướng dẫn lập bảng định mức nguyên vật liệu chi tiết kèm mẫu tham khảo
Doanh nghiệp muốn kiểm soát hiệu quả hao hụt nguyên vật liệu trong sản xuất có thể áp dụng một số phương pháp dưới đây:
Thông qua việc giảm thiểu hàng lỗi trong sản xuất, doanh nghiệp có thể giảm được hao hụt vật liệu tính cho sản phẩm hỏng. Điều này đóng một vai trò quan trọng trong chiến lược tối ưu định mức tiêu hao nguyên vật liệu của tổ chức.
Để giảm thiểu hàng lỗi, trước tiên, doanh nghiệp nên thiết lập các quy chuẩn về chất lượng nguyên vật liệu đầu vào và yêu cầu đối với sản phẩm đầu ra. Những tiêu chuẩn này nên được xây dựng dựa trên yêu cầu của khách hàng và tiêu chuẩn ngành. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng có thể đầu tư phần mềm quản lý chất lượng để kiểm soát chất lượng sản phẩm trong quá trình sản xuất tối ưu hơn.
Vật tư đầu vào chất lượng sẽ góp phần giảm tỷ lệ hao hụt nguyên vật liệu trong sản xuất. Do đó, doanh nghiệp cần xây dựng mối quan hệ tốt với các nhà cung cấp nhằm đảm bảo chất lượng của nguyên vật liệu đầu vào và tối ưu chi phí nhập hàng. Để đạt được điều này, doanh nghiệp có thể thiết lập các hợp đồng cung cấp minh bạch, rõ ràng, xác định rõ các yêu cầu về chất lượng, giá cả, thời gian giao hàng và điều kiện thanh toán.
Ngoài ra, công tác kiểm tra, đánh giá chất lượng nhà cung cấp cũng cần được thực hiện thường xuyên để chủ động phát hiện và giải quyết các vấn đề liên quan đến chất lượng nguyên vật liệu và cung ứng.
Việc lựa chọn đúng nhà cung cấp cũng vô cùng quan trọng. Doanh nghiệp cần khảo sát nhiều nhà cung cấp khác nhau; so sánh – đánh giá khả năng cung ứng và chất lượng nguyên vật liệu của từng đơn vị, sau đó mới chọn ra các nhà cung cấp tốt nhất, phù hợp với điều kiện và nhu cầu của công ty.
Mô hình sản xuất tinh gọn (lean manufacturing) tập trung vào việc loại bỏ toàn bộ các lãng phí trong quá trình sản xuất, từ việc sử dụng nguyên vật liệu đến các công đoạn gia công và phân phối. Vì vậy, đây được xem là một trong những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp tối ưu hóa định mức tiêu hao nguyên vật liệu trong sản xuất.
Để áp dụng sản xuất tinh gọn hiệu quả, doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng các biện pháp cụ thể như: Phân tích quy trình sản xuất hiện tại để xác định, loại bỏ các hoạt động không cần thiết và công đoạn gây lãng phí; loại bỏ các yếu tố làm ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm; tìm kiếm nguyên nhân gây hao hụt nguyên vật liệu và đưa ra các chiến lược cải thiện; tối ưu hóa luồng sản xuất để giảm thiểu thời gian chờ đợi,… Bằng cách này, doanh nghiệp có thể giảm thiểu tối đa lượng nguyên vật liệu phải sử dụng cho việc sản xuất.
Ngoài ra, mô hình lean manufacturing cũng khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sản xuất hiện đại và các thiết bị tự động hóa để tối ưu hóa sự sử dụng nguyên vật liệu, tăng cường hiệu suất và giảm thiểu sai sót do con người trong quy trình sản xuất.
| Phương pháp sản xuất tinh gọn có thể giúp doanh nghiệp loại bỏ các lãng phí trong quá trình sản xuất như: Lãng phí do sản phẩm lỗi, lãng phí do sản xuất thừa, lãng phí do tồn kho, lãng phí do xử lý thừa, lãng phí do thao tác thừa,… Để hiểu rõ hơn về Lean Manufacturing và những tác động tích cực mà phương pháp này mang đến cho doanh nghiệp khi áp dụng thành công, mời bạn đọc EBOOK QUẢN LÝ SẢN XUẤT 4.0. |
Cách kiểm soát định mức tiêu hao nguyên vật liệu hiệu quả cho doanh nghiệp
3S iFACTORY với vai trò là “trung tâm kết nối huyết mạch” của nhà máy, cho phép quản lý xuyên suốt dòng chảy sản xuất từ đầu vào tới đầu ra theo thời gian thực, từ đó giúp các phòng ban trong doanh nghiệp có thông tin đầy đủ để đưa ra phương án cải tiến các chỉ số quan trọng bao gồm: S (Tốc độ vận hành) – Q (Chất lượng) – C (Chi phí) – D (Tiến độ).
Với hệ sinh thái chuyển đổi số toàn diện nhà máy lên tới 10 modules lõi:
![Cải tiến toàn diện S-Q-C-D với giải pháp [3S iFACTORY]](https://itgtechnology.vn/wp-content/uploads/2026/03/So-do-3S-iFACTORY-02.png "Cách quản lý định mức tiêu hao nguyên vật liệu hiệu quả 5")
Hệ sinh thái Smart Factory giúp số hóa quy trình và khai phá giá trị vận hành vượt trội.
3S iFACTORY cung cấp cho người dùng những công cụ cần thiết giúp cải thiện hiệu quả quản lý định mức tiêu hao nguyên vật liệu trong sản xuất, nổi bật phải kể đến:
Doanh nghiệp cần xác định định mức phù hợp, theo dõi mức tiêu hao thực tế và kiểm soát các nguyên nhân gây hao hụt như hàng lỗi, vật tư đầu vào hoặc quy trình sản xuất.
Nguyên nhân thường đến từ chất lượng vật tư không ổn định, tỷ lệ hàng lỗi cao, máy móc hoặc quy trình sản xuất chưa tối ưu.
Nên điều chỉnh khi có thay đổi về sản phẩm, nguyên vật liệu, công nghệ, máy móc hoặc khi mức tiêu hao thực tế chênh lệch đáng kể so với định mức.
Doanh nghiệp có thể giảm hao hụt bằng cách kiểm soát hàng lỗi, quản lý chất lượng vật tư đầu vào và áp dụng sản xuất tinh gọn để loại bỏ các lãng phí.
Có. Phần mềm giúp theo dõi định mức và mức tiêu hao thực tế, phát hiện chênh lệch và hỗ trợ doanh nghiệp xác định nguyên nhân hao hụt.
Tối ưu hóa định mức tiêu hao nguyên vật liệu giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí, đảm bảo sản xuất hiệu quả và tối ưu hóa lợi nhuận. Để tìm hiểu các giải pháp giúp doanh nghiệp quản lý hao hụt nguyên vật liệu trong sản xuất hiệu quả, doanh nghiệp có thể liên hệ với ITG theo hotline 092.6886.855 để được các chuyên gia tư vấn chi tiết hơn.
Xem thêm thông tin tại:
Bạn đang tìm hiểu về các giải pháp chuyển đổi số và muốn chuyên gia tư vấn
trực tiếp tức thì?
Đừng ngại ngần kết nối với chúng tôi để được hỗ trợ giải pháp nhanh chóng
Đăng ký tư vấn giải pháp chuyên sâu theo ngành
Đăng ký lịch tư vấn với chuyên gia của chúng tôi
