Cách quản lý định mức tiêu hao nguyên vật liệu hiệu quả

Định mức tiêu hao nguyên vật liệu giúp doanh nghiệp xác định lượng nguyên vật liệu cần thiết để sản xuất sản phẩm và kiểm soát phần hao hụt phát sinh trong quá trình sản xuất. Để quản lý định mức tiêu hao nguyên vật liệu hiệu quả, doanh nghiệp cần xác định đúng tỷ lệ hao hụt, theo dõi mức tiêu hao thực tế và kiểm soát các nguyên nhân gây lãng phí. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn cách tính tỷ lệ hao hụt nguyên vật liệu và các phương pháp quản lý định mức tiêu hao hiệu quả.

Phương pháp và cách tính tỉ lệ hao hụt nguyên vật liệu trong sản xuất

Định mức tiêu hao nguyên vật liệu là lượng nguyên vật liệu cần thiết để sản xuất một đơn vị sản phẩm trong điều kiện sản xuất nhất định, có tính đến phần hao hụt được phép. Trong đó, tỷ lệ hao hụt nguyên vật liệu phản ánh phần nguyên vật liệu bị hao hụt so với lượng nguyên vật liệu đầu vào.

Cách tính định mức tiêu hao nguyên vật liệu

Có ba phương pháp chính để tính định mức tiêu hao nguyên vật liệu là:

1. Phương pháp phân tích số liệu lịch sử: Thu thập số liệu về mức tiêu hao nguyên vật liệu trong các kỳ sản xuất trước để tính toán mức hao hụt trung bình.
2. Phương pháp kỹ thuật: Phân tích lượng nguyên vật liệu và lao động hao phí cần thiết để sản xuất một sản phẩm trong điều kiện công nghệ, máy móc, nhân lực và khả năng quản lý hiện có của doanh nghiệp, từ đó xác định lượng nguyên vật liệu hao hụt cho từng công đoạn.
3. Phương pháp điều chỉnh: Điều chỉnh chi phí định mức cho phù hợp với điều kiện hoạt động trong tương lai của doanh nghiệp.

Công thức tính hao hụt khối lượng nguyên vật liệu

Khối lượng hao hụt = Khối lượng nguyên vật liệu đầu vào – Khối lượng nguyên vật liệu thực tế thu được

Ví dụ:

Nếu đưa vào sản xuất 100 kg nguyên vật liệu và thu được 95 kg sản phẩm/vật liệu sau công đoạn, khối lượng hao hụt là:

100 – 95 = 5 kg

Công thức tính định mức hao hụt nguyên vật liệu:

Định mức hao hụt (%) = (Lượng hao hụt thực tế / Lượng nguyên vật liệu đầu vào) x 100%

Ví dụ: Lượng nguyên vật liệu đầu vào là: 100 kg, lượng hao hụt thực tế: 5 kg. Như vậy, định mức tiêu hao nguyên vật liệu thực tế là: (5 kg / 100 kg) x 100% = 5%

Xem thêm: Hướng dẫn lập bảng định mức nguyên vật liệu chi tiết kèm mẫu tham khảo

Vì sao quản lý hao hụt nguyên vật liệu trong sản xuất lại quan trọng

Quản lý hao hụt nguyên vật liệu quan trọng trong sản xuất vì nó giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí và sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn. Việc này mang lại 4 lợi ích chính: lập kế hoạch và mua nguyên vật liệu chính xác, giảm lãng phí và chi phí sản xuất, nâng cao khả năng cạnh tranh và hướng đến sản xuất bền vững. Đồng thời, theo dõi mức tiêu hao còn giúp doanh nghiệp phát hiện nguyên nhân gây hao hụt để kịp thời cải tiến quy trình sản xuất.

Quản lý định mức tiêu hao nguyên vật liệu tốt mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp

Hỗ trợ lập kế hoạch nguyên vật liệu chính xác

Sau khi xác định được lượng nguyên vật liệu tiêu hao cho mỗi đơn vị sản phẩm, doanh nghiệp có thể lập kế hoạch mua nguyên vật liệu chính xác để phục vụ sản xuất, tránh tình trạng thiếu hụt hoặc dư thừa. Điều này giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí mua hàng hiệu quả và tối ưu hóa lợi nhuận kinh doanh.

Tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên

Mức tiêu hao nguyên vật liệu trong sản xuất phản ánh cho nhà quản lý biết liệu nguyên vật liệu có đang được sử dụng tối ưu hay không và nguyên nhân gây hao hụt (do máy móc, kỹ thuật của công nhân hay chất lượng nguyên vật liệu kém…). Sau khi phân tích, nhà quản lý có thể đề xuất các phương án cải tiến, khắc phục để đảm bảo tài nguyên được sử dụng hiệu quả.

Nâng cao khả năng cạnh tranh

Quản lý hao hụt nguyên vật liệu tốt giúp doanh nghiệp giảm thiểu chi phí sản xuất, cung cấp sản phẩm với giá cạnh tranh hơn. Giá thành giảm là lợi thế để doanh nghiệp thu hút nhiều khách hàng hơn và mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao khả năng cạnh tranh so với các đối thủ cùng ngành.

Tạo môi trường sản xuất bền vững

Không chỉ giúp giảm thiểu lãng phí và nâng cao tính cạnh tranh, quản lý nguyên vật liệu hiệu quả còn góp phần bảo vệ môi trường sản xuất của tổ chức. Bằng cách giảm sự hao hụt nguyên vật liệu trong sản xuất, doanh nghiệp có thể giảm tải lượng tài nguyên thiên nhiên bị tiêu hao và chất thải sản sinh, đồng thời xây dựng mô hình sản xuất bền vững hơn cho môi trường xung quanh.

Cách kiểm soát định mức tiêu hao nguyên vật liệu hiệu quả

Doanh nghiệp muốn kiểm soát hiệu quả hao hụt nguyên vật liệu trong sản xuất có thể áp dụng một số phương pháp dưới đây:

Cách kiểm soát định mức tiêu hao nguyên vật liệu hiệu quả cho doanh nghiệp

Giảm thiểu tối đa tỷ lệ hàng NG

Thông qua việc giảm thiểu hàng lỗi trong sản xuất, doanh nghiệp có thể giảm được hao hụt vật liệu tính cho sản phẩm hỏng. Điều này đóng một vai trò quan trọng trong chiến lược tối ưu định mức tiêu hao nguyên vật liệu của tổ chức.

Để giảm thiểu hàng lỗi, trước tiên, doanh nghiệp nên thiết lập các quy chuẩn về chất lượng nguyên vật liệu đầu vào và yêu cầu đối với sản phẩm đầu ra. Những tiêu chuẩn này nên được xây dựng dựa trên yêu cầu của khách hàng và tiêu chuẩn ngành. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng có thể đầu tư phần mềm quản lý chất lượng để kiểm soát chất lượng sản phẩm trong quá trình sản xuất tối ưu hơn.

Quản lý nhà cung cấp

Vật tư đầu vào chất lượng sẽ góp phần giảm tỷ lệ hao hụt nguyên vật liệu trong sản xuất. Do đó, doanh nghiệp cần xây dựng mối quan hệ tốt với các nhà cung cấp nhằm đảm bảo chất lượng của nguyên vật liệu đầu vào và tối ưu chi phí nhập hàng. Để đạt được điều này, doanh nghiệp có thể thiết lập các hợp đồng cung cấp minh bạch, rõ ràng, xác định rõ các yêu cầu về chất lượng, giá cả, thời gian giao hàng và điều kiện thanh toán. 

Ngoài ra, công tác kiểm tra, đánh giá chất lượng nhà cung cấp cũng cần được thực hiện thường xuyên để chủ động phát hiện và giải quyết các vấn đề liên quan đến chất lượng nguyên vật liệu và cung ứng.

Việc lựa chọn đúng nhà cung cấp cũng vô cùng quan trọng. Doanh nghiệp cần khảo sát nhiều nhà cung cấp khác nhau; so sánh – đánh giá khả năng cung ứng và chất lượng nguyên vật liệu của từng đơn vị, sau đó mới chọn ra các nhà cung cấp tốt nhất, phù hợp với điều kiện và nhu cầu của công ty.

Áp dụng mô hình sản xuất tinh gọn

Mô hình sản xuất tinh gọn (lean manufacturing) tập trung vào việc loại bỏ toàn bộ các lãng phí trong quá trình sản xuất, từ việc sử dụng nguyên vật liệu đến các công đoạn gia công và phân phối. Vì vậy, đây được xem là một trong những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp tối ưu hóa định mức tiêu hao nguyên vật liệu trong sản xuất. 

Để áp dụng sản xuất tinh gọn hiệu quả, doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng các biện pháp cụ thể như: Phân tích quy trình sản xuất hiện tại để xác định, loại bỏ các hoạt động không cần thiết và công đoạn gây lãng phí; loại bỏ các yếu tố làm ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm; tìm kiếm nguyên nhân gây hao hụt nguyên vật liệu và đưa ra các chiến lược cải thiện; tối ưu hóa luồng sản xuất để giảm thiểu thời gian chờ đợi,… Bằng cách này, doanh nghiệp có thể giảm thiểu tối đa lượng nguyên vật liệu phải sử dụng cho việc sản xuất. 

Ngoài ra, mô hình lean manufacturing cũng khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sản xuất hiện đại và các thiết bị tự động hóa để tối ưu hóa sự sử dụng nguyên vật liệu, tăng cường hiệu suất và giảm thiểu sai sót do con người trong quy trình sản xuất. 

Quản lý định mức tiêu hao nguyên vật liệu trong sản xuất hiệu quả với giải pháp 3S iFACTORY

3S iFACTORY với vai trò là “trung tâm kết nối huyết mạch” của nhà máy, cho phép quản lý xuyên suốt dòng chảy sản xuất từ đầu vào tới đầu ra theo thời gian thực, từ đó giúp các phòng ban trong doanh nghiệp có thông tin đầy đủ để đưa ra phương án cải tiến các chỉ số quan trọng bao gồm: S (Tốc độ vận hành) – Q (Chất lượng) – C (Chi phí) – D (Tiến độ).

Với hệ sinh thái chuyển đổi số toàn diện nhà máy lên tới 10 modules lõi: 

• Trục kế hoạch & Lịch sản xuất thông minh (3S SPS)
• Quản lý kho thông minh (WMS)
• Hệ thống điều hành & Thực thi sản xuất (MES)
• Hệ thống quản lý chất lượng (QMS)
• Quản lý bảo trì, bảo dưỡng (MMS)
• Quản lý hiệu suất thiết bị tổng thể (OEE)
• Quản lý năng lượng & môi trường (EMS)
• Thu thập – Kết nối dữ liệu (IIOTHUB)
• Trực quan hóa hiện trường sản xuất (FACTORY INSIGHT)
• Báo cáo quản trị thông minh (3S BIZHUB)

Cải tiến toàn diện S-Q-C-D với giải pháp 3S iFACTORY

Hệ sinh thái Smart Factory giúp số hóa quy trình và khai phá giá trị vận hành vượt trội.

• Tăng tốc toàn bộ quy trình vận hành, ra quyết định tức thời dựa trên dữ liệu thời gian thực.
• Kiểm soát chất lượng chặt chẽ, nâng cao độ ổn định sản xuất.
• Tối ưu nguồn lực và minh bạch hóa chi phí vận hành.
• Giao hàng đúng hạn nhờ kế hoạch sản xuất đồng bộ & linh hoạt.

Tìm hiểu giải pháp 3S iFACTORY

3S iFACTORY cung cấp cho người dùng những công cụ cần thiết giúp cải thiện hiệu quả quản lý định mức tiêu hao nguyên vật liệu trong sản xuất, nổi bật phải kể đến:

• Hệ thống quản lý kho thông minh WMS hỗ trợ nhập – xuất – kiểm kê – điều chuyển nguyên vật liệu trong kho chính xác, rõ ràng theo QR Code, Barcode, RFID… Bằng cách này, doanh nghiệp có thể giảm thiểu tối đa tình trạng  thất thoát và hao hụt nguyên vật liệu do lỗi con người.
• MES cho phép theo dõi, kiểm soát và vận hành hoạt động sản xuất dưới nhà máy realtime, giúp doanh nghiệp quản lý sản xuất chi tiết trên từng công đoạn, từ đó giảm thiểu thất thoát và sai sót.
• Hệ thống quản lý chất lượng QMS thu thập dữ liệu qua thiết bị IoT, số hóa hoạt động QC từ đầu vào đến đầu ra (IQC – PQC – OQC) giúp dễ dàng truy xuất nguồn gốc sản xuất và chủ động kiểm soát chất lượng trước khi xảy ra. Từ đó doanh nghiệp có thể giảm được hao hụt vật liệu tính cho sản phẩm hỏng nhờ giảm thiểu hàng NG.

Bộ FAQ về quản lý định mức tiêu hao nguyên vật liệu

1. Làm thế nào để quản lý định mức tiêu hao nguyên vật liệu hiệu quả?

Doanh nghiệp cần xác định định mức phù hợp, theo dõi mức tiêu hao thực tế và kiểm soát các nguyên nhân gây hao hụt như hàng lỗi, vật tư đầu vào hoặc quy trình sản xuất.

2. Vì sao mức tiêu hao nguyên vật liệu vượt định mức?

Nguyên nhân thường đến từ chất lượng vật tư không ổn định, tỷ lệ hàng lỗi cao, máy móc hoặc quy trình sản xuất chưa tối ưu.

3. Khi nào cần điều chỉnh định mức tiêu hao nguyên vật liệu?

Nên điều chỉnh khi có thay đổi về sản phẩm, nguyên vật liệu, công nghệ, máy móc hoặc khi mức tiêu hao thực tế chênh lệch đáng kể so với định mức.

4. Làm sao để giảm hao hụt nguyên vật liệu trong sản xuất?

Doanh nghiệp có thể giảm hao hụt bằng cách kiểm soát hàng lỗi, quản lý chất lượng vật tư đầu vào và áp dụng sản xuất tinh gọn để loại bỏ các lãng phí.

5. Phần mềm có hỗ trợ quản lý định mức tiêu hao nguyên vật liệu không?

Có. Phần mềm giúp theo dõi định mức và mức tiêu hao thực tế, phát hiện chênh lệch và hỗ trợ doanh nghiệp xác định nguyên nhân hao hụt.

Tối ưu hóa định mức tiêu hao nguyên vật liệu giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí, đảm bảo sản xuất hiệu quả và tối ưu hóa lợi nhuận. Để tìm hiểu các giải pháp giúp doanh nghiệp quản lý hao hụt nguyên vật liệu trong sản xuất hiệu quả, doanh nghiệp có thể liên hệ với ITG theo hotline 092.6886.855 để được các chuyên gia tư vấn chi tiết hơn.

Xem thêm thông tin tại:

• Facebook: https://www.facebook.com/itgtechnology.vn
• Youtube: https://www.youtube.com/c/ITGTechnology
• Website: https://itgtechnology.vn/