5 Cách tính lương theo sản phẩm chính xác và mẫu bảng tính lương chi tiết

Tính lương theo sản phẩm là hình thức trả lương dựa trên số lượng, chất lượng hoặc khối lượng công việc mà người lao động hoàn thành trong một khoảng thời gian nhất định. Phương pháp này thường được áp dụng phổ biến tại các doanh nghiệp sản xuất, gia công, may mặc, lắp ráp… Tuy nhiên, để áp dụng thành công, doanh nghiệp cần có công thức tính toán rõ ràng, minh bạch. Bài viết dưới đây sẽ hệ thống hóa 5 cách tính lương sản phẩm phổ biến nhất hiện nay kèm mẫu bảng tính chi tiết để hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng hiệu quả phương pháp này.

Doanh nghiệp nào nên áp dụng phương pháp tính lương theo sản phẩm?

Hình thức trả lương theo sản phẩm phát huy hiệu quả tốt nhất khi kết quả công việc của người lao động có thể đo đếm được bằng số lượng, đơn vị cụ thể, đồng thời, doanh nghiệp có hệ thống ghi nhận sản lượng đủ minh bạch để làm căn cứ tính lương.

Doanh nghiệp phù hợp áp dụng phương pháp tính lương theo sản phẩm

Cụ thể, các nhóm doanh nghiệp sau đây có thể cân nhắc áp dụng lương sản phẩm:

• Doanh nghiệp sản xuất, gia công thủ công: Công ty may mặc, sản xuất da giày, đồ gỗ, cơ khí, chế biến thực phẩm,… nơi sản phẩm đầu ra được tính theo chiếc, bộ, kg hoặc đơn vị rõ ràng, dễ kiểm đếm.
• Doanh nghiệp có mô hình khoán việc, khoán sản lượng: Các đơn vị xây dựng, lắp ráp, đóng gói theo hợp đồng khoán, cần theo dõi khối lượng công việc hoàn thành để thanh toán.
• Doanh nghiệp vận hành theo dây chuyền sản xuất: Có thể chia lương theo từng công đoạn hoặc theo sản lượng chung của cả tổ, nhóm, phù hợp với các nhà máy quy mô vừa và lớn.
• Doanh nghiệp muốn tạo động lực tăng năng suất lao động: Khi thu nhập gắn trực tiếp với hiệu quả làm việc, người lao động có xu hướng chủ động cải thiện tốc độ và sản lượng.
• Doanh nghiệp có định mức lao động rõ ràng: Các doanh nghiệp đã xây dựng được định biên, tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm cụ thể cho từng vị trí, từng công đoạn.

Tuy nhiên, không phải tất cả các vị trí trong doanh nghiệp đều phù hợp để áp dụng phương pháp tính lương sản phẩm. Đối với những vị trí khó định lượng kết quả công việc, phụ thuộc nhiều vào chất lượng, tính sáng tạo hoặc khả năng phối hợp, doanh nghiệp nên kết hợp lương thời gian, KPI, phụ cấp hoặc thưởng thay vì áp dụng thuần túy lương sản phẩm.

Xem thêm: Lead time là gì? Phân loại, thành phần, cách tính và phương thức rút ngắn thời gian sản xuất

5 cách tính lương theo sản phẩm phổ biến nhất

Dưới đây là 5 công thức tính lương theo sản phẩm chính xác, chi tiết nhất:

Các phương pháp tính lương theo sản phẩm phổ biến

Cách tính lương theo sản phẩm cho từng cá nhân

Đây là hình thức tính lương sản phẩm cơ bản và phổ biến nhất. Người lao động sẽ được trả lương dựa trên số lượng sản phẩm đạt chuẩn làm ra.

Phương pháp này thường được áp dụng trong trường hợp công việc có thể tách bạch rõ ràng theo từng cá nhân. Người lao động có thể tự chịu trách nhiệm về cả số lượng lẫn chất lượng sản phẩm tạo ra, không phụ thuộc vào tiến độ của người khác.

Công thức tính:

Trong đó:

Đơn giá sản phẩm thường được xác định theo một trong hai cách: Đơn giá = (Lcb + PC)/ Msl hoặc Đơn giá = (Lcb + PC) x MTG

• Lcb là lương cơ bản hoặc mức lương cấp bậc chi trả cho người lao động
• PC là các khoản phụ cấp
• Msl là tổng sản lượng người lao động đã hoàn thành trong một khoảng thời gian nhất định.
• Mtg mà mức thời gian mà người lao động đã sử dụng để làm việc ở trong doanh nghiệp.

Ví dụ:

Một công nhân may hoàn thành 200 áo trong tháng. Đơn giá mỗi áo là 15.000 đồng. Vậy lương sản phẩm của người này là 200 × 15.000 = 3.000.000 đồng.

Lưu ý khi áp dụng cách tính lương theo sản phẩm cho từng cá nhân:

Doanh nghiệp cần xác định chính xác sản phẩm đạt chuẩn. Nếu chỉ ghi nhận số lượng mà không kiểm soát chất lượng, người lao động có thể ưu tiên tốc độ thay vì chất lượng.

Cách tính lương theo sản phẩm cho tập thể

Đối với những công việc cần sự phối hợp của cả tổ/nhóm, doanh nghiệp có thể áp dụng cách tính lương sản phẩm cho tập thể rồi phân bổ lại cho từng thành viên. Đây là phương pháp phù hợp nhất với các dây chuyền, công đoạn sản xuất hoặc công việc cần sự tham gia của nhiều người và khó tách riêng sản lượng của từng cá nhân.

Công thức tính:

Trong đó:

• Đơn giá sản phẩm có thể xác định theo hai cách: Đơn giá = Tổng lương công việc (hoặc lương bình quân) của nhóm /Tổng sản lượng hoàn thành trong kỳ hoặc Đơn giá = Mức thời gian làm việc của nhóm x Mức lương cấp bậc bình quân
• Tỷ lệ phân bổ của cá nhân có thể dựa trên cấp bậc, thời gian làm việc, mức độ phức tạp của công việc đảm nhận hoặc quy chế phân chia lương của doanh nghiệp.

Ví dụ:

Một tổ sản xuất 5 người hoàn thành 1.000 sản phẩm. Đơn giá của tổ là 10.000 đồng/sản phẩm. Như vậy, tổng lương tổ sẽ là: 1.000 × 10.000 = 10.000.000 đồng. Nếu một thành viên đảm nhận 20% khối lượng công việc, người này sẽ nhận 10.000.000 × 20% = 2.000.000 đồng.

Lưu ý khi áp dụng cách tính lương theo sản phẩm cho tập thể:

Doanh nghiệp phải có tiêu chí phân bổ minh bạch. Nếu người lao động cảm thấy mức đóng góp của bản thân không được phản ánh đúng trong tổng lương của nhóm, phương pháp này có thể tạo ra tranh cãi nội bộ.

Cách tính lương theo sản phẩm có thưởng cho người lao động

Với phương pháp tính lương theo sản phẩm có thưởng, người lao động sẽ nhận lương theo sản lượng thông thường và được cộng thêm khoản thưởng khi đạt hoặc vượt một mức sản lượng, chất lượng, chỉ tiêu nhất định.

Phương pháp này khi doanh nghiệp muốn thúc đẩy người lao động vượt định mức. Đặc biệt trong giai đoạn cao điểm, đơn hàng gấp hoặc khi cần nâng cao năng suất ở một công đoạn nhất định.

Công thức tính:

Trong đó:

Thưởng vượt mức có thể là mức thưởng cố định doanh nghiệp đặt ra khi người lao động vượt một ngưỡng sản lượng nhất định hoặc được tính theo công thức sau: Thưởng vượt mức = mh/100 x Lsp

• m là tỷ lệ thưởng tương ứng với mỗi 1% hoàn thành vượt định mức sản lượng
• h là phần trăm mức độ hoàn thành vượt sản lượng so với chỉ tiêu đề ra.
• Lsp là lương sản phẩm

Ví dụ:

• Chỉ tiêu: 500 sản phẩm/tháng
• Đơn giá: 8.000 đồng/sản phẩm
• Mức thưởng khi vượt chỉ tiêu: 500.000 đồng

Nếu công nhân làm được 700 sản phẩm trong tháng, đạt điều kiện nhận thưởng:

mức chuẩn là 500 sản phẩm/tháng, đơn giá 8.000 đồng/sản phẩm, doanh nghiệp thưởng, lương sẽ được tính như sau: Lương sản phẩm thưởng = 700 × 8.000 + 500.000 = 6.100.000 đồng.

Lưu ý khi áp dụng cách tính lương theo sản phẩm có thưởng:

Tiêu chí thưởng cần được thiết kế hợp lý. Nếu thưởng chỉ dựa vào sản lượng, người lao động có thể ưu tiên số lượng mà bỏ qua chất lượng. Vì vậy, doanh nghiệp có thể gắn thưởng với các điều kiện khác như: Tỷ lệ hàng đạt, tỷ lệ lỗi, tiến độ, định mức tiêu hao nguyên vật liệu,…

Cách tính lương theo sản phẩm lũy tiến

Tính lương sản phẩm lũy tiến là hình thức trả lương mà đơn giá của mỗi đơn vị sản phẩm sẽ tăng dần khi đạt các mức sản lượng cao hơn. Nói cách khác, doanh nghiệp không áp dụng một đơn giá cố định cho toàn bộ sản lượng mà chia sản lượng thành các mức (bậc) và quy định đơn giá cao hơn cho phần sản lượng vượt định mức.

Điểm khác biệt giữa lương sản phẩm có thưởng và lũy tiến là phần vượt sản lượng trong cơ chế lũy tiến được áp dụng đơn giá cao hơn theo từng ngưỡng, thay vì chỉ cộng một khoản thưởng cố định.

Cách tính lương này phù hợp với những doanh nghiệp cần tăng sản lượng nhanh, sản xuất theo mùa vụ hoặc có yêu cầu cao về tiến độ.

Công thức tính:

Trong đó:

• Đơn giá lũy tiến là mức đơn giá mới, cao hơn đơn giá tiêu chuẩn (chỉ áp dụng cho phần sản lượng vượt ngưỡng quy định).
• Sản lượng vượt định mức là số sản phẩm sản xuất vượt định mức chuẩn, được tính theo công thức sau: Sản lượng vượt định mức = Sản lượng – Mức sản lượng quy định.

Ví dụ:

Doanh nghiệp quy định về đơn giá cho sản phẩm lũy tiến như sau:

Một công nhân hoàn thành 130 sản phẩm trong tháng thì tiền lương được tính là:

Lương = (100 × 10.000) + (20 × 12.000) + (10 x 15.000) = 1.390.000 đồng.

Lưu ý khi áp dụng hình thức tính lương theo sản phẩm lũy tiến:

Chi phí nhân công có thể tăng nhanh khi sản lượng vượt định mức lớn, doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ khi áp dụng trên diện rộng, thường chỉ nên giới hạn ở một số vị trí hoặc giai đoạn cụ thể.

Cách tính lương gián tiếp theo sản phẩm

Một số bộ phận và nhân sự trong doanh nghiệp không trực tiếp tạo ra sản phẩm nhưng có đóng góp vào kết quả sản xuất như: Nhân viên bảo trì, kiểm tra chất lượng (QC), giám sát sản xuất,… Với những vị trí này, doanh nghiệp có thể áp dụng lương gián tiếp theo sản phẩm. Thu nhập của nhân viên được xác định dựa trên kết quả của nhóm hoặc dây chuyền mà họ hỗ trợ.

Công thức tính:

Trong đó, hệ số đóng góp thường do doanh nghiệp xây dựng dựa trên mức độ ảnh hưởng của vị trí đó đến năng suất chung, tính chất công việc và thời gian làm việc thực tế.

Ví dụ:

Nhân viên QC trong nhà máy được xác định hệ số đóng góp là 0,1; tổ sản xuất mà người này phụ trách có tổng lương sản phẩm trong tháng là 80.000.000 đồng. Khi đó, lương của nhân viên QC sẽ là 0,1 × 80.000.000 = 8.000.000 đồng.

Lưu ý khi áp dụng cách tính lương gián tiếp theo sản phẩm:

doanh nghiệp cần xác định hệ số hợp lý. Nếu hệ số quá cao, chi phí nhân sự gián tiếp có thể tăng mạnh. Nếu hệ số quá thấp, người lao động có thể không có đủ động lực để hỗ trợ sản xuất hiệu quả.

Xem thêm: Chi phí ngoài sản xuất là gì? Thành phần, cách tính và giải pháp tối ưu chi phí ngoài sản xuất

Tải miễn phí mẫu bảng tính lương theo sản phẩm

Dưới đây là 5 mẫu Excel tính lương theo sản phẩm chi tiết, doanh nghiệp có thể tải về và sử dụng ngay:

• Mẫu tính lương theo sản phẩm cho từng cá nhân: Phù hợp với mô hình sản xuất nhỏ, mỗi lao động có định mức và đơn giá riêng biệt.
• Mẫu bảng tính lương sản phẩm cho tập thể: Dùng để tổng hợp sản lượng theo tổ, nhóm và chia lương theo tỷ lệ đóng góp của từng thành viên.
• Mẫu bảng tính lương sản phẩm có thưởng: Bổ sung cột tính thưởng vượt định mức bên cạnh lương sản phẩm cơ bản.
• Mẫu bảng tính lương sản phẩm lũy tiến: Hỗ trợ tính lương theo nhiều bậc đơn giá tương ứng với từng mốc sản lượng.
• Mẫu bảng tính lương gián tiếp theo sản phẩm: Dành cho các bộ phận hỗ trợ như bảo trì, QC, đóng gói, tính lương dựa trên hệ số đóng góp và kết quả của tổ sản xuất liên quan.

ĐĂNG KÝ NGAY ĐỂ NHẬN MẪU BẢNG TÍNH LƯƠNG BẰNG EXCEL MIỄN PHÍ

ĐĂNG KÝ NHẬN MẪU
MẪU QUẢN LÝ KHO BẰNG EXCEL MIỄN PHÍ

Thông tin cá nhân

Thông tin doanh nghiệp

Industry

• Điện tử
• Cơ khí chế tạo
• Bao bì - In ấn
• Đúc nhựa
• Dược phẩm
• Phân phối - Bán lẻ
• F&B
• Vật liệu xây dựng
• Khác

Nhận tài liệu miễn phí

Ưu và nhược điểm của hình thức tính lương sản phẩm

Trước khi quyết định áp dụng hình thức tính lương theo sản phẩm, doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ ưu điểm và hạn chế của hình thức trả lương này để có phương án triển khai phù hợp.

Ưu điểm và nhược điểm của cách tính lương sản phẩm

Ưu điểm khi tính lương theo sản phẩm

• Thúc đẩy năng suất lao động: Khi thu nhập gắn trực tiếp với sản lượng, người lao động sẽ có động lực nâng cao năng suất và chủ động hoàn thành mục tiêu.
• Dễ dàng kiểm soát chi phí nhân công: Doanh nghiệp có thể nhìn rõ mối quan hệ giữa sản lượng và chi phí tiền lương, từ đó thuận lợi hơn trong lập kế hoạch chi phí sản xuất.
• Tạo tính công bằng trong nội bộ: mức lương phản ánh sát năng suất thực tế của từng cá nhân hoặc từng nhóm, hạn chế tình trạng “cào bằng” giữa người làm nhiều và người làm ít.
• Phù hợp với môi trường sản xuất: Những mô hình kinh doanh phụ thuộc vào sản lượng đầu ra như may mặc, cơ khí, điện tử, nhựa, bao bì,… có thể tối ưu chi phí nhân sự tốt hơn nhờ gắn lương với kết quả.

Nhược điểm của phương pháp tình lương sản phẩm

• Nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng: Khi quá chú trọng số lượng, người lao động có thể tăng tốc độ làm việc nhưng bỏ qua yêu cầu chất lượng, dẫn đến tỷ lệ sản phẩm lỗi tăng cao.
• Áp lực công việc lớn: Thu nhập phụ thuộc trực tiếp vào sản lượng khiến người lao động dễ chịu áp lực, ảnh hưởng đến sức khỏe và tinh thần làm việc lâu dài.
• Không phù hợp với mọi ngành nghề: Các công việc mang tính sáng tạo, dịch vụ hoặc đòi hỏi sự tỉ mỉ cao thường khó lượng hóa bằng số lượng sản phẩm.
• Dễ phát sinh tranh chấp: Sai lệch giữa sản lượng thực tế, sản lượng được ghi nhận và sản lượng dùng để tính lương có thể ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của người lao động.

Một số lưu ý khi áp dụng phương pháp lương khoán

Để áp dụng hình thức tính lương theo sản phẩm hiệu quả, doanh nghiệp cần lưu ý một số vấn đề sau:

Lưu ý khi áp dụng phương pháp trả lương theo sản phẩm

• Xác định rõ phạm vi công việc khoán: Cần quy định cụ thể người lao động hoặc nhóm lao động chịu trách nhiệm hoàn thành công việc nào, từ đâu đến đâu và tiêu chí nghiệm thu là gì.
• Xây dựng đơn giá sản phẩm hợp lý: Đơn giá cần phản ánh tương đối đầy đủ khối lượng, độ phức tạp và yêu cầu của công việc. Doanh nghiệp không nên đặt đơn giá chỉ dựa trên mong muốn tiết giảm chi phí.
• Quy định rõ tiêu chuẩn nghiệm thu: Công việc chỉ được ghi nhận hoàn thành khi đáp ứng yêu cầu về chất lượng, số lượng và tiến độ. Đây là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp tránh tình trạng nhân viên chạy theo tiến độ nhưng bỏ qua chất lượng.
• Đồng bộ với chấm công và dữ liệu sản xuất: Tại nhà máy, bảng lương nên được liên kết với dữ liệu chấm công, tăng ca, sản lượng, chất lượng và các chính sách phụ cấp thay vì nhập liệu thủ công nhiều lần.
• Kiểm soát chi phí nhân công: Với cách tính lương theo sản phẩm có thưởng hoặc lũy tiến, doanh nghiệp cần mô phỏng nhiều kịch bản sản lượng để biết trước tác động của chính sách đến tổng quỹ lương.

Tính lương theo sản phẩm dễ dàng, nhanh chóng, chính xác với 3S ERP

Khi doanh nghiệp mở rộng quy mô sản xuất, số lượng lao động và tổ nhóm tăng lên, việc tính lương theo sản lượng bằng bảng tính Excel thủ công sẽ ngày càng bộc lộ hạn chế: Dễ sai sót khi tổng hợp dữ liệu từ nhiều nguồn, tốn nhiều thời gian đối chiếu cuối mỗi kỳ lương, khó kiểm soát cách tính lương cho từng đối tượng,…

Phần mềm 3S ERP cung cấp giải pháp quản trị doanh nghiệp toàn diện với 6 module lõi gồm: Tài chính kế toán, quản trị mua hàng, quản trị bán hàng, quản trị hàng tồn kho, quản trị sản xuất, trục kế hoạch sản xuất và 3 phân hệ mở rộng: Quản trị nhân sự (3S HXM), quản trị chuỗi cung ứng (3S DMS), quản trị quan hệ khách hàng (3S CRM).

Trong đó, moule 3S HXM thuộc hệ sinh thái 3S ERP có thể giúp doanh nghiệp:

• Tự động hóa dữ liệu chấm công: Dữ liệu thời gian làm việc, tăng ca, nghỉ phép… được quản lý tập trung, hạn chế tình trạng nhập lại dữ liệu thủ công.
• Tính lương linh hoạt: Doanh nghiệp có thể thiết lập chính sách tính lương phù hợp với cơ chế quản trị thực tế, thay vì phải xây dựng và sửa hàng loạt công thức Excel. ITG giới thiệu 3S HXM có khả năng tính lương linh hoạt theo chính sách, phụ cấp và khấu trừ.
• Quản lý dữ liệu nhân sự tập trung: Hồ sơ, chấm công, tăng ca, nghỉ phép và tiền lương được quản lý trên cùng hệ thống, giúp HR thuận tiện tra cứu và đối chiếu.
• Giảm thao tác tổng hợp thủ công: Thay vì lấy dữ liệu từ nhiều bảng tính, HR có thể quản lý quy trình trên hệ thống, qua đó giảm nguy cơ sai sót trong quá trình tổng hợp.
• Theo dõi và báo cáo nhanh: 3S HXM cung cấp báo cáo nhân sự và dashboard trực quan, hỗ trợ nhà quản lý theo dõi dữ liệu workforce và ra quyết định kịp thời.

Tính lương theo sản phẩm là phương pháp phù hợp với nhiều doanh nghiệp sản xuất và gia công nhờ khả năng gắn thu nhập với năng suất, sản lượng và kết quả công việc. Tuy nhiên, để triển khai hiệu quả, doanh nghiệp cần lựa chọn đúng phương pháp. Hy vọng, thông qua những chia sẻ của ITG Technology, doanh nghiệp có thể tự tin áp dụng phương pháp này vào hoạt động tính lương của doanh nghiệp.