Các bước chuyển đổi số trong sản xuất

Chuyển đổi số đang là xu hướng trên toàn thế giới, nhưng tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, dường như vẫn chưa thực sẵn sàng cho quá trình này.

Chuyển đổi số là xu thế không thể bỏ qua trong thời đại số hóa hiện nay

Thực trạng chuyển đổi số doanh nghiệp hiện nay

Hiện nay, vẫn có hơn 80% doanh nghiệp loay hoay trong công việc chuyển đổi số. Vậy đâu là những khó khăn và thách thức mà họ đang gặp phải?

1. Doanh nghiệp ngại thay đổi

Để tồn tại trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư bùng nổ như hiện nay, doanh nghiệp buộc phải chuyển mình, thay đổi từ cách tiếp cận, quy trình cũng như phương pháp và công cụ thực hiện để tạo ra sự đột phá trong kinh doanh. Tuy nhiên vẫn còn một số doanh nghiệp tư duy lối mòn và khó có thể thoát ra mô hình kinh doanh hiện tai. Điều này chắc chắn sẽ gây khó khăn cho doanh nghiệp kỹ thuật số bởi muốn thành công thì cần có những bước đột phá và các ý tưởng mới.

Các công ty nếu muốn phát triển một nền văn hóa kỹ thuật số nên có cho mình những tư duy sau: dám bắt đầu một nền văn hóa mới, xác định lại tư duy kỹ thuật số, tạo ra một cộng đồng với những con người mới, sẵn sàng bảo vệ những ý tưởng táo bạo giúp thay đổi nền văn hóa cũ.

2. Khúc mắc từ bộ máy, công nghệ

Thực tế hiện nay cho thấy rằng đa phần các doanh nghiệp thường “thờ ơ” với việc chuyển đổi số. Một phần bởi sự hạn chế về tài chính, yếu kém trong việc quản trị và trình độ. Mặt khác doanh nghiệp sẽ cần một thời gian dài cùng với sự đầu tư về tiền bạc nhân lực để có thể thay đổi được cấu trúc nội bộ cũng như hình thành hệ sinh thái mới. Chính từ bộ máy còn phức tạp, việc chuyển đổi số trở nên khó khăn hơn vì không biết bắt đầu từ đâu và làm thế nào để giải quyết các vấn đề tồn động.

Có thế thấy phần lớn các doanh nghiệp e dè chuyển đổi số bởi sự thụ động, chưa quyết liệt trong việc thay đổi bộ máy, thiếu kỹ năng và thiếu nguồn tài nguyên cần thiết, cũng như công nghệ chưa đáp ứng được nền tảng số.

3. Nhân sự chưa sẵn sàng

Sự đột phá của công nghệ và kết nối toàn cầu buộc người quản trị phải nhạy bén trong việc nắm bắt các xu thế. Người lãnh đạo cần tạo ra tầm nhìn và sự đồng thuận về chiến lược ứng dụng công nghệ trong quản trị kho để có thể đưa doanh nghiệp đi vững, bước xa. Đây cũng là rào cản trong bối cảnh hiện nay của nhiều công ty.

Đọc thêm: Chuyển đổi số trong doanh nghiệp: Thay đổi nhỏ, lợi ích lớn

Quy trình 9 bước chuyển đổi số nhà máy

Quy trình 9 bước chuyển đổi số cho nhà máy thông minh là lộ trình chiến lược giúp doanh nghiệp chuyển dịch từ vận hành thủ công sang hệ sinh thái dữ liệu tập trung. Việc thực hiện đúng thứ tự các giai đoạn này không chỉ đảm bảo tính kết nối toàn diện mà còn tối ưu hóa hiệu quả đầu tư công nghệ cho nhà sản xuất.

Bước 1: Khảo sát hiện trạng nhà máy và xác định điểm nghẽn sản xuất

Trước khi áp dụng bất kỳ công nghệ nào, doanh nghiệp cần thực hiện khảo sát toàn diện hạ tầng hiện tại. Việc đánh giá khả năng kết nối của máy móc cũ (legacy machines) và tính sẵn sàng của dữ liệu là tiền đề bắt buộc.

Mục tiêu của bước này là xác định rõ “nỗi đau” vận hành. Đó là tình trạng lãng phí nguyên liệu, tỷ lệ hàng lỗi cao, hay sự cố downtime máy ngoài ý muốn? Việc định vị đúng vấn đề giúp doanh nghiệp tập trung nguồn lực vào giải pháp mang lại giá trị nhanh nhất.

Chuyển đổi công nghệ tác động tới mọi lĩnh vực

Bước 2: Thiết lập mục tiêu chiến lược dựa trên ROI

Đối với cấp lãnh đạo, các bước chuyển đổi số phải gắn liền với hiệu quả tài chính rõ ràng. Doanh nghiệp cần xác lập các chỉ số KPI cụ thể để đo lường thành công:

• Giảm tỷ lệ hàng lỗi (Reject rate) theo % mục tiêu.
• Tăng năng suất sản xuất thông qua việc tối ưu hóa thời gian thực (OEE).
• Tiết kiệm chi phí tồn kho và vật tư tiêu hao.

Bước 3: Xây dựng lộ trình theo giai đoạn: Từ số hóa cơ bản đến tự động hóa

Thay vì cố gắng “đi tắt đón đầu” bằng việc triển khai toàn bộ hệ thống cùng lúc, doanh nghiệp nên đi theo mô hình phân lớp để đảm bảo tính ổn định:

• Lớp dữ liệu (ERP): Quản trị nguồn lực và hoạch định kinh doanh.
• Lớp điều hành (MES): Quản trị sản xuất theo thời gian thực tại phân xưởng.
• Lớp nhà máy thông minh (Smart Factory): Phân tích dự báo và tối ưu hóa hệ thống.

Bước 4: Lựa chọn công nghệ & Đối tác thực thi “thấu hiểu sản xuất”

Chuyển đổi số trong sản xuất đòi hỏi đối tác không chỉ mạnh về lập trình mà phải có tư duy về kỹ thuật công nghiệp. Hãy ưu tiên lựa chọn đơn vị có bề dày kinh nghiệm thực tế trong các ngành đặc thù như Cơ khí chính xác, Ép nhựa kỹ thuật hay Bao bì. Một đối tác am hiểu quy trình sẽ giúp bạn lược bỏ các tính năng thừa, tập trung vào những tính năng “may đo” thực sự cần thiết cho nhà máy.

Bước 5: Đào tạo nhân sự

Công nghệ chỉ là phương tiện, con người mới là yếu tố quyết định. Sự kháng cự thay đổi từ đội ngũ vận hành là rủi ro lớn nhất. Doanh nghiệp cần có kế hoạch đào tạo bài bản để nhân sự cũ làm quen với tư duy quản trị dựa trên dữ liệu, chuyển dịch từ trạng thái “làm việc bằng kinh nghiệm” sang “làm việc bằng hệ thống”.

Bước 6: Chuẩn hóa dữ liệu & Kết nối hạ tầng thiết bị (IoT/SCADA)

Đây là giai đoạn kỹ thuật then chốt. Dữ liệu từ các thiết bị sản xuất (máy CNC, máy ép nhựa…) cần được thu thập qua các cổng kết nối (gateway), chuẩn hóa và đưa về hệ thống trung tâm. Việc kết nối hạ tầng thiết bị (IIoT/SCADA) giúp loại bỏ việc nhập liệu thủ công, đảm bảo dữ liệu đầu vào luôn chính xác và trung thực.

Để bắt đầu hành trình này, doanh nghiệp cần hiểu rõ về các nền tảng cốt lõi của công nghệ 4.0 trước khi tiến hành số hóa tài sản.

Bước 7: Triển khai thí điểm (Pilot Project) tại một phân xưởng

Đừng triển khai đại trà ngay lập tức. Hãy chọn một phân xưởng làm “điểm chạm” để thực hiện dự án thí điểm. Đây là cơ hội để đo lường hiệu quả thực tế của các bước chuyển đổi số đã thiết lập. Những kết quả tích cực (“quick wins”) từ giai đoạn này sẽ là minh chứng quan trọng để củng cố niềm tin và sự ủng hộ từ ban lãnh đạo cho toàn bộ dự án.

Trong giai đoạn này, ban lãnh đạo và toàn thể doanh nghiệp cần thể hiện tinh thần cam kết chuyển đổi số. Để toàn bộ nhân viên trong tổ chức hiểu rằng chuyển đổi công nghệ là hoạt động quan trọng thì nhà lãnh đạo cần làm rõ rằng chuyển đổi số là một chiến lược trọng tâm của doanh nghiệp. Điều này cần phải được chứng minh thông qua các hành động, kế hoạch của công ty cũng như việc thành lập các nhóm chiến lược trong chuyển đổi công nghệ. Tất cả những điều đó báo hiệu cam kết của tổ chức trong vấn đề này.

Đọc thêm: Mô hình kiến trúc và các bước triển khai nhà máy thông minh

Bước 8: Đánh giá, tinh chỉnh và Customize dựa trên phản hồi thực tế

Hệ thống sau khi vận hành thử nghiệm cần được hiệu chỉnh dựa trên phản hồi từ người dùng cuối là các kỹ sư và quản lý sản xuất. Tính linh hoạt trong việc tùy chỉnh (customize) phần mềm giúp hệ thống bám sát quy trình thực tế của nhà máy, thay vì ép buộc nhà máy phải thay đổi theo phần mềm.

Trong giai đoạn này, doanh nghiệp cần xây dựng và phát huy văn hóa phản hồi mở. Chuyển đổi số không thể thành công nếu nó chỉ xuất phát từ phía lãnh đạo doanh nghiệp. Giao tiếp cởi mở là một thành phần quan trọng trong xây dựng quy trình chuyển đổi công nghệ. Phản hồi của người quản lý và nhân viên cùng đóng một vai trò quan trọng. Bởi dựa trên phản hồi này, các nhà lãnh đạo có thể thực hiện các thay đổi để tối ưu hóa hiệu quả đào tạo. Để khuyến khích phản hồi mang tính xây dựng, hãy thúc đẩy các cuộc thảo luận cởi mở, tinh thần cởi mở và cộng tác.

Bước 9: Mở rộng quy mô ra toàn nhà máy và hệ sinh thái

Sau khi quy trình tại phân xưởng thí điểm đã vận hành trơn tru và đạt mục tiêu, đây là thời điểm để mở rộng quy mô ra toàn bộ nhà máy. Khi đã có nền tảng dữ liệu vững chắc, doanh nghiệp có thể tiến xa hơn bằng cách kết nối chuỗi cung ứng, tích hợp với hệ thống khách hàng hoặc nhà cung cấp để tạo nên một hệ sinh thái sản xuất thông minh thực thụ.

Rủi ro khi triển khai chuyển đổi số sai cách

Khi thực hiện sai lộ trình chuyển đổi số, doanh nghiệp sản xuất không chỉ lãng phí ngân sách đầu tư ban đầu mà còn đối mặt với rủi ro đình trệ vận hành và gia tăng chi phí vận hành (OPEX) dài hạn do sự thiếu hụt tính đồng bộ.

Dưới đây là 3 rủi ro tài chính trọng yếu mà các nhà quản lý thường gặp phải khi thực hiện các bước chuyển đổi số không đúng cách:

1. Bẫy “Data Silos” gây lãng phí nguồn lực

Nhiều doanh nghiệp mắc sai lầm khi ưu tiên mua các phần mềm rời rạc cho từng bộ phận (ví dụ: một phần mềm quản lý kho riêng, một phần mềm quản lý sản xuất riêng). Điều này tạo ra các “ốc đảo dữ liệu”, nơi thông tin không thể trao đổi thông suốt.

Kết quả là doanh nghiệp phải tốn thêm chi phí để xây dựng các kênh trung gian hoặc thuê nhân sự nhập liệu thủ công lại từ hệ thống này sang hệ thống khác, làm mất đi ý nghĩa thực sự của việc tự động hóa.

2. Hệ thống vượt ngân sách dự kiến

Việc lựa chọn các giải pháp phần mềm đại trà (off-the-shelf) thường rẻ ở giai đoạn đầu, nhưng lại phát sinh chi phí khổng lồ khi cần mở rộng hoặc tùy chỉnh (customize) theo quy trình đặc thù của nhà máy.

3. “Dừng nửa chừng” do lộ trình thiếu thực tế

Một trong những nguyên nhân khiến các doanh nghiệp sản xuất thất bại khi thực hiện các bước chuyển đổi số là đặt mục tiêu quá xa vời so với hạ tầng công nghệ hiện tại. Khi hệ thống không thể chạy ổn định, doanh nghiệp buộc phải tạm dừng hoặc “quay đầu” lại phương pháp cũ.

Tình trạng này không chỉ tiêu tốn ngân sách đã giải ngân cho phần mềm và tư vấn, mà còn gây ra tổn thất lớn do gián đoạn sản xuất, làm giảm năng suất tổng thể và ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín với các đối tác FDI hoặc khách hàng lớn.

Việc xác định rõ lộ trình từ đầu, ưu tiên tính tương thích và khả năng mở rộng hệ thống chính là “chìa khóa” để bảo vệ ngân sách của doanh nghiệp, thay vì đầu tư dàn trải nhưng thiếu hiệu quả.

Giải pháp triển khai nhanh – đồng bộ – hiệu quả

Doanh nghiệp muốn vượt bão phải chuyển đổi số nhanh nhưng cũng phải chính xác. Mỗi đơn vị cần tính toán, nghiên cứu và tìm ra những giải pháp bền vững, phù hợp với năng lực công ty và phải đảm bảo có đủ nguồn lực để triển khai lâu dài, không nên sử dụng những giải pháp công nghệ tạm thời.

Với những doanh nghiệp còn đang loay hoay với việc chuyển đổi công nghệ, giải pháp 3S iFACTORY sẽ là một lựa chọn tuyệt vời. 3S iFACTORY do ITG phát triển là mô hình Nhà máy thông minh “Made in Vietnam” đầu tiên trên thị trường hiện nay, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn quốc tế và được điều chỉnh cho phù hợp với đặc thù các doanh nghiệp sản xuất của nước ta. Việc triển khai 3S iFACTORY được kỳ vọng sẽ giúp các doanh nghiệp: tối ưu hóa hoạt động sản xuất và chất lượng sản phẩm theo thời gian thực, giảm tối đa hao phí nhân công vào các công việc nhập liệu, kiểm đếm. Ngoài ra, hệ thống còn cho phép quản lý máy móc, thiết bị tự động và có khả năng phân tích dự báo các sự cố có thể xảy ra, giúp nhà quản trị có thể đưa ra những quyết định điều chỉnh kịp thời.

Để được chuyên gia tư vấn và giải đáp những thắc mắc về cách thức chuyển đổi số, doanh nghiệp hãy liên hệ với chúng tôi qua số hotline: 092.6886.855